Kosten Energie en water gaan fors stijgen
In 2011 gaan de kosten voor energie en water explosief stijgen. Voor een gemiddeld huishouden zal de rekening met tientallen euro’s omhoog gaan. Een exacte voorspelling van de hoogte van de elektriciteit- en gasprijzen is niet mogelijk doordat deze afhankelijk zijn van enorm veel factoren. Maar door de prijsstijging per factor afzonderlijk te bekijken, is het wel mogelijk een schatting te maken. Zo kunnen we ons op basis van de nieuwe tarieven en belastingen alvast voorbereiden, aldus de Vereniging voor Energie Millieu en Water (VEMW). Met het vooruitzicht van blijvend stijgende prijzen wordt investeren in een duurzaam huishouden ineens zeker de moeite waard.
Grondstoffen
De olieprijs is nog steeds een belangrijke indicator voor de kosten voor gas en indirect voor elektriciteit. De prijzen voor ruwe olie zijn de afgelopen maanden flink gestegen en deze stijging zal naar verwachting verder doorzetten. Daarbij is ook de gasprijs, ondanks een ruim aanbod, al geruime tijd aan het stijgen en de verwachting is niet dat deze in 2011 significant zal wijzigen. Ook een belangrijke factor is de steenkolenprijs die in 2010 flink gestegen is.
Naast de brandstofprijsontwikkelingen van olie, kolen en gas zijn vraag en aanbod van invloed op de prijs van elektriciteit. Maar hoewel er bijna 2000 MW aan hoogrenderend vermogen is toegevoegd aan de capaciteit in Nederland – een toename van bijna 10 procent- en de vraag in 2010 lager was dan voor de recessie, bleven de prijzen voor elektriciteit hoog. In 2011 en de daaropvolgende jaren komt meer nieuw vermogen beschikbaar voor de Nederlandse markt. Maar de VEMW verwacht hierdoor slechts een beperkt drukkend effect op de prijs. Prijsstijgingen zullen tot de toekomstverwachting blijven behoren.
Tarieven en Belastingen
De forse stijgingen in de tarieven voor het transport van energie helpen niet mee de prijzen lager te houden. De totale massa aan transport van gas en elektriciteit op de regionale netten stijgt gemiddeld met 8 procent. Deze stijging zal de komende jaren doorzetten met als resultaat een stijging van 25 procent over drie jaar. De kosten voor het transport van elektriciteit op het landelijke net stijgen minder hard. Vanaf 2011 vallen voor het eerst de systeemdiensten onder de regulering met als gevolg een prijsdaling van 22 procent.
De afgelopen jaren zagen we een constante stijging van de energiebelasting. Gemiddeld steeg het tarief voor zowel gas als elektriciteit jaarlijks met 1 punt. Maar deze stijging zal toenemen, wellicht komt er dit jaar al een extra heffing. De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) wil namelijk de kosten voor de nieuwe stimuleringsmaatregel voor duurzame energie (SDE+) rechtstreeks verhalen op de consument.
Duurzaamheidsbeleid
Het Nederlandse duurzaamheidsbeleid heeft direct effect op de kosten voor energie. De komende jaren stijgen de transporttarieven en zien we de opslag op de energienota om de SDE+ te bekostigen. De effecten van de opslag op de energienota zijn in 2011 nog gering (1 procent) en zullen pas later dit jaar aangerekend worden. Maar de opslag op de energienota verdubbelt wel elk jaar tot 2014. De consument zal steeds meer kosten dragen.
Drinkwater
Bij een vergelijking van de tariefoverzichten van enkele drinkwaterbedrijven zien we dat de drinkwatertarieven in 2011 stabiliseren. Al geruime tijd werken drinkwaterbedrijven aan efficiencyverbetering. Zij hebben onder druk van maatschappelijke discussies over waterwinsten hun winst- en dividendniveaus verlaagd. Zo verlaagde bijvoorbeeld Brabant Water dit jaar de tarieven. Wellicht doet zich hier ook de invloed van de Drinkwaterwet gelden. Naar verwachting treedt deze Wet medio 2011 in werking. Onder de Drinkwaterwet zal een wettelijk maximum gelden voor de vergoeding aan de aandeelhouders en het aandeel van het eigen vermogen. Ook gaan er nieuwe regels gelden voor kostentransparantie. Doel van die regels is dat drinkwaterbedrijven beter inzichtelijk maken welke kosten zij in rekening brengen.
Afvalwater
Afvalwater wordt fors duurder. De zuiveringsheffing stijgt dit jaar met 3 procent. Dat is ruim boven de inflatiecorrectie en er is een groot verschil tussen de verschillende waterschappen. Hoogste stijger is Hoogheemraadschap Delfland met 9 procent gevolgd door waterschap Aa en Maas met 7 procent. Opvallend zijn de kostenverschillen tussen de waterschappen. Bedrijven in het gebied van Hoogheemraadschap Delfland zijn bijna twee keer zo duur uit als bij het goedkoopste waterschap Waterschap Rijn en IJssel. Ook de rioolheffing is fors gestegen. Volgens cijfers van de NOS stijgt de rioolheffing voor mkb-bedrijven in 2011 met 5,3 procent. Al jaren behoort de rioolheffing tot de grootste stijgers onder de gemeentelijke lasten.
Grondwater
De belastingdruk op grondwater is in Nederland het hoogst binnen Europa. Terwijl de Provinciale grondwaterheffingen nagenoeg gelijk blijven, stijgt de grondwaterbelasting van het Rijk volgens de jaarlijkse index. De belasting draagt niet bij aan een milieudoel, omdat de industriële grondwatergebruikers de lokale waterbalans zorgvuldig waarborgen. Deze belasting trekt met name een wissel op de concurrentiekracht van internationaal georiënteerde bedrijven en beïnvloed hun concurrentiepositie. De belasting wordt opgebracht door een steeds kleinere groep van bedrijven die soms wel tot de helft van hun bedrijfswinst moeten afdragen aan deze belasting. Voor consumenten zijn deze effecten minder.
We worden steeds afhankelijker
Wat al deze ontwikkelingen nu precies voor de prijzen betekenen is moeilijk te zeggen. Maar dat de prijzen stevig gaan stijgen de komende jaren is wel duidelijk. Als consumenten hebben we daar weinig grip op omdat de prijzen worden bepaald door de (wereld) economie. Willen we minder afhankelijk zijn, dan zullen we ons meer en meer moeten gaan richten op het zelf of lokaal opwekken van energie en het besparen van energie. Daarmee staat wat ons betreft de weg naar meer zelfvoorzienend leven weer hoog op de agenda.
