natuurlijk-isolerenLangzaam naderen we de winter en daarmee wordt de koudste periode van het jaar ingeluid. Niets is zo vervelend als een kil en vochtig huis in een tijd wanneer we juist warmte en beschutting zoeken. Daarom is het belangrijk je huis goed te laten isoleren. Niet alleen voor het toenemende wooncomfort, maar ook je energierekening heeft er baat bij. Een doorsnee, ongeïsoleerde woning verbruikt ongeveer 75% van haar energie aan verwarming.

Nu is dat voor de meeste huizenbezitters geen nieuws. Wie kent er niet de zachte gele dekens van glas- of steenwol die bijna iedere muur van de Nederlandse huizen bedekken? Glas- en steenwol domineren al jaren de isolatiemarkt. Terwijl Nederland druk bezig is met het verduurzamen van de bouwsector, lijken de innovaties op isolatiegebied een beetje te stagneren. Toch zijn er de laatste tijd prima alternatieven voor de aloude isoleermiddelen. De prijzen schommelen per product, maar natuurlijk isolatiemateriaal als schapenwol en licht en stevig piepschuim komen goed uit de bus en bevatten eigenschappen die glas- en steenwol niet hebben. Ook het materiaal vlas kan het gedoodverfde mineraalwol evenaren.

Isolatieoudjes glaswol en steenwol moeten het afleggen tegen de nieuwe generatie

Steen- en glaswol zijn goedkope, lichte materialen die geen chemische toevoegingen hebben. Ze worden vervaardigd door ofwel glas of steen te verhitten en daar isolatiematten van te maken. Een oven die steen kan smelten moet wel 1400 graden Celsius zijn. Ook zijn de grondstoffen van deze zogenaamde mineraalwolsoorten niet eeuwig voorradig. Steen- en glaswol zijn niet schadelijk voor de gezondheid, mits er beschermende kleding wordt gedragen bij het aanbrengen van het isolatiemateriaal. Minerale wol jeukt namelijk wel en geeft veel stof af. Inademing van het stof kan leiden tot klachten aan longen en luchtwegen. Mineraalwol is ook een vrij kwetsbaar isolatiemateriaal. In geval van lekkage verliest het al gauw een groot deel van zijn isolerend vermogen en kan het gaan schimmelen. Een ander groot nadeel: glas- en steenwol zijn nauwelijks tot niet recyclebaar.

Wollen bescherming in ruil voor gras

Een alternatief voor glas- en steenwol is het isoleren door middel van schapenwol. De productie levert weinig belasting voor het milieu op. Het materiaal groeit met minimale energie weer aan, zonder dat daar energieslurpende of vervuilende ingrepen voor nodig zijn. Bovendien is het een herwinbare grondstof. Glas- en steenwol, maar ook isolatie door middel van kranten en piepschuim, wordt niet tot herwinbaar materiaal gerekend. Een groot voordeel ten opzichte van bijvoorbeeld glas- en steenwol is de gebruiksvriendelijke kwaliteit van schapenwol. Stofmaskers en beschermende handschoenen kunnen achterwege gelaten worden. Schapenwol is zeer goed bestand tegen schimmels en water en heeft in tegenstelling tot bijvoorbeeld vlas een goede brandwerende functie. Schapenwol isoleert net zo goed als ieder ander isolatiemateriaal en gaat bovendien heel lang mee. Een groot nadeel aan schapenwolisolatie is de prijs. Een wollen spouwmuur is al gauw drie keer zo duur als muur gevuld met glas- of steenwoldekens. isoleren-wol

Geëxpandeerd polystyreen, alias: piepschuim

Deze lichte, maar sterke grondstof is een alternatief voor het gebruik van schapenwol of planten. Het materiaal is gebruiksvriendelijk door de afwezigheid van irriterende vezels of stof, bovendien is het erg licht. Het kan beter tegen lekkage dan glas- of steenwol en is steviger. Piepschuim is niet gevoelig voor schimmels. Een gevaarlijke eigenschap van minerale wol is dat zij kan gaan smeulen, hierdoor kunnen er uren na een brand opnieuw vlammen ontstaan. Piepschuim smeult niet en is net zo brandveilig als ieder ander materiaal. Een ander groot voordeel is de mogelijkheid tot recyclen. Piepschuim kan meerdere keren gebruikt worden. Piepschuim is niet duur en eenvoudig te gebruiken. Het grootste nadeel van geëxpandeerd polystyreen is dat zij niet biologisch afbreekbaar is. Hoewel de grondstof vaak hergebruikt kan worden, moet er altijd nieuw piepschuim geproduceerd worden. Ook dit is niet erg milieuvriendelijk, polystyreen wordt gemaakt van aardolie.

Natuurlijk isoleren: Bruikbaar tot op het zaadje

Een andere optie is het gebruik van vlas. Dit is een reststof uit de linnenindustrie. Het is een zeer bruikbare plant, die voor allerlei doeleinden gebruikt kan worden; eigenlijk gaat er geen vezel verloren. Vlas vindt zijn toepassing onder andere in lijnzaadolie, linnen, veevoeder, vlasvezelplaten en isolatiemateriaal. Qua isolatie houden vlasdekens net zoveel warmte vast als ieder ander materiaal, met als bijkomend voordeel dat de akoestiek in de betreffende ruimte flink verbetert. Dit komt door de veerkrachtigheid die vlasvezels eigen is. Vlasvezels hebben een natuurlijk vochtregulerend vermogen, het kan als het ware ademen. Hierdoor krijgen schimmels en vochtplekken geen kans. Ook vlas is een herwinbare grondstof. Ook laat vlas zich prima en eenvoudig recyclen. Een groot nadeel is de brandbaarheid. Glas- en steenwol, maar ook schapenwol en piepschuim ontbranden pas bij een zeer hoge temperatuur. Vlas krijgt weliswaar een brandwerend middel toegediend, maar kan alsnog veel minder goed tegen vlammen.

Isolatie groentjes

Nog vrij onbekend zijn isolatiematerialen van hennep en papier. Eerstgenoemde kan naast een verdovende, ook een zeer goede isolerende werking hebben. Deze taaie plant groeit op vrijwel iedere soort grond en vermenigvuldigt zichzelf zo snel dat onkruid geen kans krijgt. Hierdoor hoeven er geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Ook hennep is bestand tegen schimmels en gaat lang mee, bovendien is het biologisch afbreekbaar. Bij papierisolatie wordt er gebruik gemaakt van vlokken van oude kranten en dagbladen. Een goede manier om oud papier te hergebruiken. De vlokken moeten wel geïmpregneerd worden met boorzout om het materiaal te beschermen tegen water en schimmels. Ook werkt het boorzout als een brandvertragend middel. Bij de plaatsing van het materiaal komt wel veel stof vrij.

Producenten van bijvoorbeeld vlas- en schapenwolisolatie zijn in Nederland dun gezaaid. Bekende levereanciers zijn Isovlas in Oisterwijk  en Doschawol in Blaricum. Het zijn opkomende bouwmaterialen die nu nog niet zo in trek zijn. Omdat de materialen zich nog niet overal bewezen hebben en relatief duur zijn, aarzel je misschien om voor wol, vlas of een andere groene isoleerder te kiezen. Isoleren met piepschuim is dan een goed alternatief. Deze stevige, lichte grondstof heeft ook vele voordelen op het gebied van isolatie. Toch is het verstandig om na te denken over de bruikbaarheid van isolatiematerialen op lange termijn. Piepschuim wordt net als glas- en steenwol en vele andere materialen gemaakt van een grondstof die niet herwinbaar is, namelijk aardolie. In de toekomst zullen er misschien minder van deze grondstoffen voorradig zijn, het is goed dat er ook gekeken wordt naar materialen die vanzelf weer aangroeien.

Ga naar overzicht natuurlijke isolatiematerialen

Renee Kooger