Er bestaan veel verschillende meningen over genetisch gemodificeerd voedsel. Maar wat betekent ‘genetisch gemodificeerd’ precies? Genetische modificatie is het veranderen van de eigenschappen van planten, bacteriën, of gisten. Deze techniek, die ook wel GM wordt genoemd, werkt als volgt: er worden kunstmatig positieve genen van andere organismen ingebracht in een ‘origineel’ product. Hierdoor kan het nieuwe organisme bijvoorbeeld sneller groeien, grotere vruchten dragen of resistent worden tegen schadelijke insecten. Door GM ontstaan nuttige vitamines, enzymen, aromastoffen, en zelfs medicijnen. Toch is niet iedereen enthousiast over deze techniek. Wij leggen uit waarom.
Hoe werkt genetische modificatie?
In de cellen van organismen zit DNA. In dit DNA zitten de genen van dit organisme ‘opgeslagen’. Bij genetisch modificeren wordt een stukje DNA (met het bijbehorende gen) uit een cel geknipt en vervolgens in het DNA van een cel van een ander organisme geplakt. Hierdoor krijgt de ‘nieuwe’ cel de gewenste eigenschappen. De nieuwe cel deelt zich vervolgens, waar een volledige plant uit ontstaat die de gewenste nieuwe eigenschap heeft.
Een afkorting die je vast wel eens voorbij hebt zien komen, is ‘GMO’. De betekenis van GMO is genetically modified organism.
In het Nederlands worden dit ook wel GGO’s genoemd: genetisch gemodificeerde organismen. Vrij letterlijk betekent dit dus dat een GMO (of GGO) een organisme is waarvan het DNA op kunstmatige wijze is aangepast.
Wat zijn de argumenten voor en tegen genetisch gemodificeerd voedsel?
Door het modificeren van organismen kunnen grote corporaties de positie van kleine marktpartijen en boeren, onder druk zetten. Aan de andere kant geeft het gebruik van GMO’s de boer ook meer kans op een geslaagde oogst, omdat deze beter bestand is tegen insectenbestrijdingsmiddelen en onkruidverdelgers, en minder kwetsbaar is voor plagen van ziekten of insecten.
De verspreiding van GMO’s kan de biodiversiteit onder druk zetten, en kan de natuur aantasten omdat het landbouw mogelijk maakt waar dat voorheen niet kon. Maar, GM kan de natuur ook juist een handje helpen, omdat het gewassen creëert die met minder water, mest en bestrijdingsmiddelen toe kunnen. Plus, genetisch gemodificeerde gewassen kunnen de opbrengst per hectare verhogen, zodat minder grond nodig is voor de landbouw.
En hoewel de veiligheid van de consumptie van genetisch gemodificeerde gewassen op de lange termijn nog niet is vastgesteld, weten we wel dat genetische modificatie voedsel gezonder kan maken, en de GMO’s grondig getest worden.
In het debat rondom genetische modificatie wordt soms de term ‘genetische manipulatie’ gebruikt. Dit betekent eigenlijk hetzelfde, maar heeft een negatievere bijklank.
Voor een uitgebreidere uitleg van de voors en tegens kun je deze argumentatiekaart van de Rijksoverheid bekijken.
Het zekere voor het onzekere? Eet biologische producten!
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid schrijft voor dat het gebruik van GMO’s (of GGO’s in het Nederlands) in producten moet worden vermeld op het etiket. Op het etiket moet duidelijk ‘genetische gemodificeerd’ staan, of ‘product op basis van genetisch gemodificeerd [ingrediënt]’. Voedingsmiddelen die met GMO’s gemaakt zijn en in Nederland worden verkocht, zijn veilig verklaard door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid.
Wil je een product aanschaffen waarvan je zeker weet dat het GMO vrij is? Kies voor biologisch. In de biologische sector wordt namelijk geen gebruik gemaakt van GM. Biologisch gehouden dieren krijgen zelfs geen genetisch gemodificeerd veevoer. Wel vindt in de biologische landbouw verandering van genen plaats via het kruisen van organismen met verschillende gewenste eigenschappen.
In alle andere gevallen is een blik op het etiket raadzaam. Meer over biologische voeding vind je in dit artikel. Ook vertellen we je graag meer over duurzaam eten.
