Wij koken bij voorkeur in RVS pannen omdat we wel eens gehoord hadden dat de anti-aanbaklaag van pannen niet goed zouden zijn voor je gezondheid. Maar voor pannenkoeken ed is die anti-aanbakpan toch wel fijner. Tijd om eens te onderzoeken wat er nou zo schadelijk is aan de anti-aanbaklaag en of er goede alternatieven zijn.

keramische-pannen-zonder-PTFE-en-PFOAPTFE of Teflon

De anti-aanbaklaag is gemaakt van de stof PTFE (polytetrafluorethyleen). Wij kennen het vooral onder de bekendste merknaam voor dit materiaal: Teflon. Dit is de naam die uitvinder DuPont aan de stof gegeven heeft. Teflon is ook een merk pannen, dat niet altijd de PTFE hoeft te bevatten. Een paar andere namen voor dezelfde stof zijn: Duracote, Silverstone, Xylon en Resistal. PTFE is een soort plastic, met een hele lage wrijvingsweerstand. Stoffen glijden er gemakkelijk overheen. En dat maakt het materiaal zo geschikt voor pannen. Je pannenkoek blijft niet plakken, maar glijdt gemakkelijk over de bodem als je hem in de lucht wilt gooien. Of PFTE schadelijk is zullen we hier beter bekijken.

PFOA is gevaarlijk en verboden

De stof PTFE is op zichzelf niet schadelijk. Ook niet als de pan verslijt en er deeltjes los komen die je vervolgens binnen krijgt. Het gevaar ligt in oververhitting. Bij te hoge temperaturen valt PTFE uiteen, waarbij onder andere de stof PFOA (perfluoroctaanzuur) vrijkomt. Deze stof heeft de functie van bindmiddel om de Teflon-laag aan de pan te hechten. De stof wordt in verband gebracht met chronisch nierfalen, kanker en hoog cholesterol. PFOA werd in 2012 officieel in verband werd gebracht met onder andere kanker.  Het is dan ook sinds 2015 verboden verboden voor producenten om PFOA in je pan te gebruiken. Je kan er dan ook vanuit gaan dat je nieuwe pan PFOA vrij is. Als je anti-aanbakpan ouder is dan 8 jaar, dan adviseren wij te kijken naar een nieuwe om PFOA vrij te kunnen koken.

Als mussen van het dak

Is Teflon dan 100% gezond nu PFOA verboden is? Telfon smelt bij 327°C. Maar bij een temperatuur van 260°C begint de kwaliteit van het materiaal al af te nemen. Als je weet dat bij het bakken al snel een temperatuur van 300°C bereikt wordt, is een anti-aanbakpan toch niet zo veilig als je had gedacht. Mocht je nog twijfelen aan de schadelijkheid van PFOA dan moet je het fragment van Recht in de Regio maar eens bekijken helemaal onderaan dit artikel. De vogeltjes vallen dood neer bij de dampen die uit de anti-aanbak poffertjespan komen. Gelukkig hebben wij een gietijzeren poffertjespan! We hebben het nu steeds over de anti-aanbaklaag in pannen. Maar PTFE is ook op andere producten terug te vinden. Denk aan bakvormen, tosti-apparaten en het gourmetstel. Ook hier moet je dus uitkijken voor oververhitting. In een oven is de temperatuur redelijk gereguleerd, maar bij de andere apparaten is het opletten.

Teflon giftig?

Er zijn meerdere follow up onderzoeken gedaan of de nieuwe vorm van Teflon giftig voor mensen is (zonder PFOA). Er zijn geen onderzoeken die echt hebben aangetoond dat Teflon giftig is. Maar ook zonder PFOA blijven er verhalen komen van mensen die last hebben van koortsachtige verschijnselen en de luchtwegen bij oververhitting. Mensen met een long- of luchtwegaandoening kunnen nog steeds last krijgen van een teflonlaag die te verhit wordt. De klachten zijn voornamelijk tijdelijke kortademigheid. Zie ook de website van de Amerikaanse Kanker organisatie. Ook vogeltjes en andere kleine dieren kan je beter niet in de buurt van de keuken laten. En verhit nooit teflonpannen zonder dat er iets in zit.

Alternatief voor Teflon: de keramische pan.

We hebben al twee alternatieven genoemd voor de anti-aanbakpan: RVS en gietijzer. Daarnaast zijn geëmailleerde of keramische pannen een zeer goede optie. Waarbij keramisch het minst bekend is. Lees voor een wat uitgebreidere vergelijking tussen duurzame pannen ook een pan voor het leven.

Bij Keramische pannen is er ook een gladde laag aangebracht, maar dan van keramiek. Deze coating is veel minder hitte-gevoelig en kan temperaturen verdragen tot 450°C. Maar voordat je bij die temperatuur aankomt is je eten al lang verbrand. Keramische pannen zijn zo glad dat olie of boter niet nodig is. Een keramische pan is makkelijk schoon te maken, bakt niet aan, is geschikt voor alle warmtebronnen (dus ook inductie) en is gezonder en duurzamer. Een keramische pan verdeelt de warmte beter, hierdoor is uiteindelijk minder energie nodig en bakt de pan minder snel aan. Om de gladheid te bewaren mogen ze, net als anti-aanbakpannen, niet in de vaatwasser en zijn metalen spatels uit den boze. Nadelen zijn daarnaast dat een keramische pan wat duurder en zwaarder is.

Voorbeelden van goede pannen met een keramische laag hebben we hieronder neergezet. En hier vind je ook een overzicht met nog veel meer goede keramische pannen.

Daarnaast kun je ook nog hier ons review lezen van de Buyer Mineral B stalen pan. Een heel bijzondere pan die je wel even goed moet inbranden maar dan ook echt heel goede anti-aanbak kwaliteiten heeft.