Duurzaam en Biologisch wassen doe je zo!

Geplaatst op 15 oktober 2009 in Duurzaam wonen

Biologisch verantwoorde wasmiddelen en zuinige machines zorgen voor schone kleren zonder schuldgevoel

Iedereen houdt van schone spullen. Wat is er fijner dan ’s nachts weg te kruipen onder een frisgewassen dekbed, of het weekend te beginnen met een aangenaam geurende trui? De wasmachines in Nederland draaien er lustig op los. Sommigen hebben er een fulltime baan aan al die bulten kleren te verwerken.

duurzaam-drogenWassen is heel gemakkelijk geworden. Niet langer zweten er sterke vrouwen boven stomende tobbes; een metalen trommel doet het zware werk. Kies een programma en doe beetje wasmiddel in het daarvoor bestemde bakje. Kortom, een kind kan de was doen. Tegenwoordig is wassen soms eerder luxe dan noodzaak. Is die broek echt vies, of hangt er alleen een baklucht omheen? Hup de trommel in, makkelijk zat. Wassen kost echter veel energie en water. Hoeveel, dat hangt af van de wasmachine, het programma en het middel dat er gebruikt wordt. Duurzaam wassen is echter, net als het klusje zelf, niet moeilijk. Er zijn vandaag de dag genoeg mogelijkheden om bewust te wassen.

Energielabel wasmachine: triple A en de plusjes

Wasmachines belasten het milieu vooral door hun water- energiegebruik. De kosten voor het fabriceren en afschrijven van deze apparaten zijn daarbij vergeleken verwaarloosbaar. Er zijn wasmachines in allerlei soorten en maten. Een goede manier om de duurzaamheid van een machine te checken, is het energielabel bestuderen. Labels variëren van A, zeer zuinig, tot G, minst zuinig. Het label A is ook nog eens te verdelen in A, A+ en A++. Hoe meer plusjes, hoe zuiniger het apparaat is. Daarnaast zijn er ook nog wasmachines met een AAA label. Deze wasmachines scoren goed op drie punten: energie- en waterverbruik en centrifuge. Tegenwoordig worden er vrijwel alleen nog wasmachines van type A of B gemaakt. Oude wasmachines zijn vergeleken met de huidige technologie, compleet achterhaald op het gebied van duurzaamheid. Zeker trommels die voor 1985 zijn gefabriceerd zijn zeer verspillend op zowel water en energiegebied. Een nieuwe machine aanschaffen is natuurlijk een behoorlijke investering, maar bij een zuinig wasapparaat zal de energie- en waterrekening spoedig omlaag gaan. Een wasmachine is er na ongeveer zes jaar uit en gaat ongeveer vijftien jaar mee.

Warm water aansluiting: de Hot-fill

Het water in een wasmachine moet elektrisch worden opgewarmd. Koud leidingwater stroomt in een reservoir dat vervolgens met een soort spiraal verwarmd wordt tot de juiste temperatuur. Sommige wasmachines beschikken over een warm water aansluiting, ook wel hotfill genoemd. In tegenstelling tot een normale wasmachine, heeft een hotfill twee waterslagen nodig. Één voor koud en één voor warm water. Een hotfill heeft als voordeel dat wassen sneller klaar zijn, omdat er het waswater niet eerst opgewarmd hoeft te worden. Dit gebeurt al in de warmwatervoorziening van het huis, bijvoorbeeld een cv-ketel. Een hotfill wasmachine kan daarmee een heleboel energie besparen.  Een ‘normale’ wasmachine gebruikt elektriciteit als energiebron voor het  opwarmen van water. Deze stroom wordt veelal opgewekt in een (aardolie)centrale, hier gaat door het productieproces en distributie ongeveer de helft van de opgewekte energie verloren. Dit komt omdat stroom opwekken een vrij ingewikkeld proces is. De meeste elektriciteitscentrales wekken energie op door water in een stoomketel te verwarmen door middel van het verbranden van fossiele brandstoffen. Het water wordt omgezet in stoom en onder hoge druk door een turbine geperst. De turbine gaat draaien en brengt op deze manier een generator op gang die elektriciteit produceert. Bij dit proces komt er een heleboel warmte vrij die niet of onvolledig benut wordt. Een boiler of cv-ketel gebruikt gas om het water te verwarmen. Hierbij gaat minder energie verloren, omdat de brandstof direct gebruikt kan worden en niet eerst omgezet hoeft te worden in elektriciteit. Wordt er echter gebruik gemaakt van groene stroom, dan valt over het nut van een hotfill te discussiëren. Gas is een fossiele brandstof die uiteindelijk op zal raken. Groene stroom verkregen uit bijvoorbeeld wind- of zonne-energie is herwinbaar en beter voor het milieu. Er hoeft niet naar geboord te worden, zoals bij gas bijvoorbeeld wel het geval is.

Het loont niet een normale wasmachine te laten ombouwen tot een hotfill. Dit kost ongeveer tweehonderd euro. Voor die kosten eruit zijn moeten er minimaal 2500 wassen gedraaid worden. De gemiddelde levensverwachting van een wasmachine is ongeveer 3000 tot 3500 wasbeurten. Dit is natuurlijk afhankelijk van merk en type.

Heet versus koel; de wasprogramma’s

Wassen op 60 graden is in de meeste wascasussen allang achterhaald. De huidige wasmiddelen doen het prima op 30, of 40 graden. Er zijn zelfs zepen die een schoon resultaat geven bij slechts 15 graden Celsius. Dat klinkt leuk alleen ontbreekt momenteel nog het 15 graden programma op de meeste wasmachines. Het is het beste om echt smerige was zoals vaatdoekjes en luiers op 60 graden te wassen. Beddengoed en onderbroekjes worden echter ook prima schoon bij 40 graden. Als er vaak op 30 graden of minder gewassen wordt, is het aan te raden om eens in de zoveel maanden de lege machine een programma op 95 graden te laten draaien. Dit dood alle bacteriën die zich nog in de trommel bevinden en verlengt de levensduur van de machine. Ook in geval van ziekte of allergie is het verstandig om heet te wassen. Bij 60 graden worden ziekteverwekkers en bijvoorbeeld huisstofmijt voldoende onschadelijk gemaakt.
toilet-wasmachine-combi
Het is hoe dan ook het milieuvriendelijkste om te wassen met een volle trommel. Op deze manier wordt er veel water bespaard. Prop de machine niet helemaal vol, dan kan het water er niet meer goed doorstromen. Als er nog net een gebalde vuist in kan, is de trommel goed beladen. Voor de katoenwas op veertig en zestig graden is gemiddeld 49 tot 55 liter water nodig. Voor een synthetische was is dat 56 tot tachtig liter.

Steeds meer wasmachines beschikken tegenwoordig over stoomprogramma’s. Het voordeel van stoomwassen ten opzichte van het traditionele waterwassen is dat stoom in een korte tijd alle plekken van de wastrommel bereikt en dieper in de vezels van wasgoed kan doordringen dan een reguliere wascyclus met water. Het reinigt dus grondiger en zorgt voor minder beschadiging aan kleding. Verder zorgt het stoomprogramma ervoor dat de was kreukvrij uit de trommel komt. Dit wil niet zeggen dat er nooit meer gestreken hoeft te worden, maar het gaat een stuk gemakkelijker en sneller. De techniek is nog vrij nieuw en op internet lees je veel verschillende verhalen over de wasresultaten. Wil je een stoom wasmachine aanschaffen laat je dan goed voorlichten. De aanschafprijs van een wasmachine met stoomfunctie ligt wel hoger dan een vergelijkbaar model zonder deze functie.

Sommige kleding kan niet in de wasmachine. Jasjes en galajurken worden vaak naar de stomerij gebracht. Bij deze chemische reiniging, ook wel dry cleaning genoemd, wordt vaak gebruik gemaakt van de stof per-chloorethyleen. Dit middel is uitermate schadelijk voor het milieu. Er zijn echter ook stomerijen die deze stof niet gebruiken. Ga dus voor een milieuvriendelijke stoombeurt naar een bedrijf dat geen per-chloorethyleen gebruikt.

Wasmiddelen; hun dosering en ecologische waarde

Voor ieder wasmiddel geldt: let op de hoeveelheid. Voeg nooit meer toe dan nodig is. Voor lastige vlekken is het gebruik van vlekkenverwijderaar of ossengalzeep een aanrader. Voorwassen is met de huidige wasmiddelen niet meer nodig, ze zijn krachtig genoeg om het vuil in het reguliere programma te smoren.

Het is voor het milieu het beste om producten op waterbasis te kopen. Sommige wasmiddelen bevatten veel oplosmiddel, wat bijdraagt aan de luchtvervuiling. Poederwasmiddel zorgt voor weinig afval, de kartonnen verpakking kan gewoon bij het oud papier en er kunnen meer dozen per vrachtwagen vervoerd worden dan bij vloeibaar wasmiddel. Dit komt door de makkelijke vierkante vorm. Wastabletten zorgen juist wel voor veel zinloos verpakkingsmateriaal. Wasverzachters maken de was lekker zacht en geurig, maar zijn niet goed voor het milieu. Bovendien zijn ze in sommige gevallen overbodig. Als was buiten in de wind of in droger droogt, is het niet nodig verzachtende middelen te gebruiken. Als een lekker geurtje toch noodzakelijk is, gebruik dan vloeibare wasverzachter. Doekjes zorgen voor onnodig afval.

‘Groene’ wasmiddelen

Er zijn diverse biologische en ecologisch verantwoorde wasmiddelen op de markt. Lees ook de test biologische wasmiddelen. Dit zijn over het algemeen nieuwkomers, of producten die een relatief klein afzetgebied hebben. Over de werking van deze ‘groene zepen’ is niet iedereen het eens, maar feit is wel dat ze uitermate milieuvriendelijk zijn. Aan kop staan de wasnoten en de zogenaamde magneetballen. Wasnoten groeien aan de Zeepnotenboom die voor komt in de tropen en subtropen voorkomt. De aanwezige stof saponine heeft reinigende en antibacteriële eigenschappen, en werkt als een soort zeep als het met water in contact komt. Er zijn grote en kleine zeepnoten. Kleine wassen over het algemeen minder goed dan grote zeepnoten. De noten zijn zeer milieuvriendelijk en kunnen na gebruik gewoon op de composthoop. Een nadeel is dat de noten geen vet oplossen. Vettig textiel moet in dat geval voorbehandeld worden.

Naast deze noten zijn er ook ‘gewone’ biologisch afbreekbare wasmiddelen op de markt.  Lees ook het artikel Test Biologisch wasmiddel. Deze bevatten stoffen die ten minste 98% biologisch afbreekbaar zijn. Bovendien bevatten de producten geen fosfaten of bleekmiddelen. De verpakking is volledig recyclebaar en het product is niet op dieren getest. Een nadeel van deze producten is dat ze vaak beter werken bij een iets hogere wastemperatuur. Toch zijn deze wasmiddelen op het gebied van milieuvriendelijkheid een zeer goede keuze. Het belangrijkste voordeel van deze producten is dat ze betrouwbaar zijn. Was verlangt geen extra behandeling voor ontvetting en niet zo mysterieus als de magneetbal. Innovatie en verder onderzoek kan deze producten nog beter maken. Ze zijn op dit moment misschien nog wat duur, maar deze zepen geven wel een ontzettend positieve milieuboost.

Mystieke magneetbal

Een ander alternatief wasmiddel is de magneetbal. De makers van deze mysterieuze bollen claimen dezelfde werking als een chemisch wasmiddel: ze verlagen de oppervlaktespanning van het water, waardoor vuil beter verwijderd kan worden. Kort uitgelegd is dit wat er ongeveer gebeurt: vuil in kleding is vaak vet. Water en vet willen niet mengen. Als de oppervlaktespanning van water echter verlaagd wordt, is het wel mogelijk om vet vuil in water op te lossen. Bepaalde stoffen in wasmiddelen zorgen voor verlagen van deze oppervlaktespanning. De fabrikanten zeggen dus dat hun ballen hetzelfde doen, alleen dan door middel van het creëren van een magnetisch veld. Dit zou dan ook de oppervlaktespanning verlagen. Een studie van een universiteit in het Belgische Leuven ondersteunt deze theorie. Er is echter geen enkel wetenschappelijk werk van de afgelopen vijftig jaar te vinden dat de universiteit bijvalt. Slechts een zeer sterke magneet zou een minimale verandering in de oppervlaktespanning teweeg kunnen brengen. Lang niet genoeg om water en vet te doen mengen. Sommige testen wijzen echter weer uit dat het werkt, hetzij minder goed dan reguliere wasmiddelen. De bollen zijn relatief duur, zo rond de vijftig euro, dus eigenlijk te duur om een keer mee te experimenteren. Een duur gokje dus. Al zegt de fabrikant dat de wonderbollen een leven lang meegaan..

Hard en zacht water

Nederland heeft een uitstekende kwaliteit leidingwater. Het is alleen zo dat in bepaalde delen van het land er meer kalk in het water zit dan normaal. In dit geval is er sprake van hard water. Veel mensen doen bij een was met hard water veel meer wasmiddel dan bij zacht water, omdat wasmiddel een wateronthardend middel bevat. Er kan echter volstaan worden met een normale hoeveelheid wasmiddel plus een toegevoegde waterontharder. Dit is veel milieuvriendelijker. Bij het waterbedrijf van de regio kan de waterhardheid opgevraagd worden.

Goed centrifugeren wasmachine bespaart

De was schoon krijgen is één ding, maar kleding of lakens snel en duurzaam droog krijgen vereist een korte, maar essentiële studie.

Hoe droog het wasgoed na het wassen uit de wasmachine komt, wordt bepaald door het toerental waarop de wasmachine centrifugeert. De prestatie van de centrifuge wordt aangegeven door de centrifugesnelheid en door het droogresultaat. Ook dit droogresultaat wordt aangegeven door de letters A t/m G van het energielabel. Wat betreft het toerental geldt: hoe hoger, hoe droger de was uit de machine komt. De droger en energierekening hebben hier profijt van; hoe droger de was, hoe korter het droogprogramma. Het is natuurlijk het beste om was buiten te laten drogen. Als nat goed binnen te drogen hangt, moet er rekening gehouden worden met iets hogere stookkosten. Natte was verlaagt namelijk de temperatuur in huis.

Het is het beste om een wasmachine te kopen die op zijn minst tot 1200 toeren kan draaien. Wel is het belangrijk dat de het aantal toeren aangepast kan worden. Spijkerbroeken en zijden kleding zijn bijvoorbeeld gemaakt van delicate stoffen die niet zo snel gedroogd mogen worden.

Wassen, water en Energie

Leidingwater wordt gewonnen uit grondwater en oppervlaktewater. Na het gebruik wordt het afgevoerd en in de rioolzuiveringsinstallatie weer zover gezuiverd dat het geloosd kan worden in rivieren en meren. Dit winnen, zuiveren, rondpompen, afvoeren en weer zuiveren kost energie. Gemiddeld is dat een have kWh per kubieke meter water. Er ontstaat vervuild slib als afvalproduct. Verdroging van onder andere natuurgebieden ontstaat door het oppompen van grondwater. De grondwaterspiegel daalt hierdoor, waardoor de plantenwortels het water niet meer kunnen bereiken.

Per wasbeurt verbruikt een wasmachine gemiddeld een kWh aan elektriciteit. Dit wordt in Nederland nog voornamelijk opgewekt door het verbranden van aardgas en steenkool. Bij dit proces komt het broeikasgas CO2 en schadelijke stoffen zoals stikstofoxiden en zwafeloxiden vrij. Het versterkt broeikaseffect brengt allerlei klimaatveranderingen met zich mee. De stikstof- en zwafeloxiden veroorzaken zure regen. Zuinig zijn met energie spaart daarom het milieu.

Helemaal enthousiast geworden van schoonmaken kijk dan ook eens op:  tips voor natuurlijk en duurzaam schoonmaken

Renee Kooger

Reacties (8)
Marjo
31/03/10 • 22:25

ik ben op het pad van de wasnoot gekomen en was nu al geruime tijd met “nootjes” die drie vier keer meegaan en daarna in de compostbak of tuin gaan. de was verantwoord schoon zonder irriterende luchtjes en nog hartsatikke voordelig ook voor gemiddeld 8 euro koop je een kilo nootjes en daar doe je heeeeeeeeeeeel lang mee vier vijf nootschalen per drie a vier wasbeurten. en wil je toch een luchtje dan voeg je een paar drupjes etherische olie toe in het wasverzachterbakje van je wasmachine.

11/05/12 • 08:59

[…] ons eerder geschreven artikel ‘Duurzaam en Biologisch wassen doe je zo!’ moeten we dus eigenlijk nog een alinea toevoegen: draag en was zo min mogelijk kleding van […]

Sandra
21/05/13 • 19:28

Waar zijn deze nootjes te koop Marjo? Ik heb zelf ook geëxperimenteerd met ‘ecoballs’ deze waren heel goedkoop rond de euro en je kan er 150 wasjes mee draaien. Het wordt prima schoon, zonder syntetische geur.

16/12/14 • 15:10

De Wasnootjes zijn te koop bij Wasnootjes.nl :-).

03/02/15 • 13:55

Een tijdje terug ontdekte ik een interessant ecologisch en natuurlijk wasmiddel: wasnoten. Dat is een milieuvriendelijk wasmiddel dat de mensen in India en Nepal gebruiken. Het groeit daar gewoon aan de boom. Het is zeer huidvriendelijk en de nootjes zijn na gebruik biologisch afbreekbaar.
Ik heb het wassen met wasnoten een tijdje geprobeerd en ik heb er een review over geschreven op mijn blog over duurzaamheid: http://www.artyfartyfarm.com/?page=Eco-wassen-met-wasnoten

anna
30/05/15 • 08:34

Wasnootjes zijn vaak ook te koop in ecologische winkels.

02/07/16 • 10:22

[…] er zijn nog veel meer manieren om duurzaam je kleding schoon te krijgen. Spaar bijvoorbeeld je was op, zodat áls je wast, je ook […]

27/12/16 • 10:42

Leuk blog! Wil je meer informatie over wasmiddel en duurzaam wassen? Bekijk eens onze blog over de wondere wereld van het wasmiddel! https://www.bundles.nl/wondere-wereld-wasmiddel/

Plaats hier uw reactie
Bij Duurzaam Thuis kun je alles lezen over duurzame oplossingen in en rondom het huis. Naast het bieden van overzicht proberen we per onderwerp tips te geven om zelf concreet aan de slag te kunnen!
DuurzaamThuis nieuwsbrief
* = verplicht veld