In de keuken draait alles om gemak. We willen graag zo snel mogelijk een heerlijke maaltijd op tafel zetten, en deze klaarmaken met een pan die niet aanbakt en makkelijk te reinigen is. Fabrikanten springen daar natuurlijk op in met allerlei magische pannen. Denk maar aan de grote hoeveelheid anti-aanbakpannen die de markt domineren. Maar wat zijn nu echt gezonde pannen die lang meegaan en geen schadelijke stoffen bevatten? Wij zetten de beste pannen voor je op een rij – van de koekenpan zonder teflon tot de aluminium pannen.
Gezonde pannen: pannen zonder teflon
Over de effecten van deze pannen op je gezondheid zijn deskundigen het nog niet eens. De anti-aanbaklaag van veel oudere pannen is namelijk vaak gemaakt van Teflon, wat de stof PFOA bevat (vanaf 2015 verboden). Deze giftige stoffen in anti-aanbakpannen is bij (over)verhitting niet goed voor de gezondheid. Let maar eens op de geur als je zo’n soort pan per ongeluk te veel verhit.
Verder is de levensduur vrij beperkt: na een jaar laat de anti-aanbak bodem vaak al los. En aangezien Teflon-restjes geen fijne maaltijdversterker zijn, gooien mensen de pannen (terecht) al snel weer weg. Daarom zijn we op zoek gegaan naar een gezond en duurzaam alternatief voor de heilige anti-aanbakpan, zoals een duurzame koekenpan zonder teflon. Helaas zijn dit vaak niet de goedkoopste pannen, maar de meesten zijn bij goed gebruik nagenoeg onslijtbaar. Kortom: een pan voor het leven! Wel zo veilig en duurzaam.
Beste gietijzeren pannen
Een van de meest duurzame en beste pannen zijn pannen van gietijzer. Bij normaal gebruik zijn deze pannen eigenlijk niet kapot te krijgen. Daarnaast zijn de bakeigenschappen ongeëvenaard. De meeste gietijzeren pannen bevatten aan de binnenkant een geëmailleerde laag die nagenoeg onverslijtbaar is. Van oorsprong wordt deze pan vaak gebruikt om vlees in te braden, maar de pan is eigenlijk overal voor in te zetten. Persoonlijk vind ik een gietijzeren pan het beste alternatief voor de anti-aanbak hapjespan. Roerbakken of het bakken van vlees of vis gaat uitstekend en het bakt nauwelijks aan.
‘Een gietijzeren pan is volgens mij de meest duurzame keuze die je kunt maken’
Hoewel het niet wordt geadviseerd, kan deze pan meestal ook in de vaatwasser. Het risico is dat het gietijzer dan op de niet met emaille beklede stukken wat roest kan geven. Niet schadelijk, maar iets minder fraai. Als voorbeeld: ik heb een oranje Creuset van mijn oma. Deze is zeker 20 jaar oud, gaat dagelijks in de vaatwasser en is nog zo goed als nieuw. Duurzamer kan volgens mij niet! Het nadeel van gietijzeren pannen? Het gewicht en de breukgevoeligheid als je hem laat vallen. Doe je het laatste niet, dan is gietijzer volgens mij de meest duurzame keuze die je kunt maken. Dit zijn de gietijzeren pannen die we je aanraden. Sommigen tipten we al eerder in dit artikel over de beste pannen voor inductie.
1Le Creuset Ronde Skillet Koekenpan Ø 23 cm
2Le Creuset Gietijzeren Koekenpan Signature - Kersenrood - ø 24 cm
3Koock Amsterdam® Skillet Ø 30 cm
1Le Creuset Ronde Stoof-/Braadpan (20 cm)
2Staub Ronde Stoof-/Braadpan (24 cm)
3Tefal Tradition Braadpan (30 cm)
Roestvrijstaal (of RVS) is geweldig duurzaam materiaal dat eigenlijk niet slijt. Ons advies is dan ook om voor een basis-pannenset van RVS te kiezen. Waar je op moet letten bij het aanschaffen van een RVS-set zijn de handgrepen en de deksels van de pannen. Check of de handgrepen ook van RVS zijn en niet van kunststof. Bij kunststofgrepen is de kans namelijk veel groter dat de steel of de greep kapot gaat terwijl de pan zelf eigenlijk nog goed is. Dat is natuurlijk zonde (en een stuk minder duurzaam). Kijk ook kritisch naar de deksel. Ook hiervoor geldt: een deksel van volledig RVS is het duurzaamst. Glazen deksels hebben vaak een greep van kunststof of hout, wat onderhevig is aan slijtage en daarmee de levensduur van de set aanzienlijk verkort. Een RVS-pannenset met RVS-grepen gaat in principe een leven lang mee. Ook is RVS uitstekend bestand tegen de vaatwasser. Behalve als je er naast koken ook in wilt bakken. In dat geval kun je de pannen beter met de hand wassen.
‘Ons advies is om voor een basispannenset van RVS te kiezen’
Er zijn ook RVS wok- en koekenpannen op de markt. Voor deze pannen geldt dat vooral de dure pannen, bijvoorbeeld de pannen van Demeyre, een goed alternatief zijn. En let op: bij RVS-pannen zul je je aandacht er een beetje bij moeten houden, aangezien de pannen vrij temperatuurgevoelig zijn. Kortom: let bij het RVS-pannen kopen goed op de handgrepen en de deksel en onthoud dat goedkoop soms ook duurkoop kan zijn. Beter investeren in een set die lang meegaat dan een set die je na een paar jaar weer weg moet gooien. Dit is ons advies RVS-pannensets.
1BK Q-linair Master Glas Pannenset 4-delig
2Tefal Nordica Pannenset 4-delig
3Demeyere Classic Pannenset - 5-delig - RVS
Wil je de bakvoordelen van gietijzer en het gemak van een aluminium pan? Dan kom je terecht bij de geanodiseerd aluminium pan. Dat klinkt een beetje ingewikkeld, maar dat is het niet. Een geanodiseerd aluminium pan is door een speciaal productieproces gegaan, daardoor is de aluminiumoppervlakte vrijwel volledig non-poreus, waardoor het eten niet aanbakt. In een anti-aanbak pan is het bijna onmogelijk om voedsel goed te karameliseren of krokant te krijgen, maar in deze pannen is dat geen enkel probleem.
‘In een anti-aanbak pan is het bijna onmogelijk om voedsel goed te karameliseren of krokant te krijgen, maar in deze pannen is dat geen enkel probleem’
De pannen zijn sterk en kunnen zelfs met schuurspons worden gereinigd. In principe mogen ze in de vaatwasser, maar dit gaat zeker ten koste van de bakkwaliteiten en de levensduur. Een nadeel van de geanodiseerd aluminium pan is dat ze in veel gevallen ongeschikt zijn voor inductie.
We wilden er eigenlijk juist vanaf, maar de nieuwe generatie anti-aanbakpannen willen we toch even noemen. Deze pannen bevatten een keramische thermolonlaag. Thermolon heeft dezelfde werking als teflon, maar is geheel vrij van PFOA en PFAS. Hierdoor komen er geen schadelijke gassen vrij tijdens het bakken en braden. Bijkomend voordeel is dat de productie van deze groene anti-aanbakpannen tot de helft minder energie vraagt. De CO2-uitstoot wordt hiermee met 60 procent verminderd in vergelijking met de ‘oude’ pannen.
‘Bij de productie van groene anti-aanbakpannen wordt tot de helft minder energie gebruikt, ook is er minder CO2 -uitstoot’
Daarnaast kan een pan met thermolon coating veel beter hitte verdragen (tot 450 graden). Hierdoor wordt de levensduur verlengd, aangezien de pan minder snel verbrand. Deze verlengde levensduur blijft echter beperkt, waarmee deze nieuwe anti-aanbakpan niet de duurzaamste keuze is. Maar, we begrijpen ook dat velen onder ons de magische anti-aanbakpan niet meer kunnen missen. Kies in dat geval dan altijd voor een pan met een thermolon coating, een koekenpan zonder teflon dus. Kiezen voor een pan met een natuurlijke anti-aanbaklaag is ook een goed idee, zoals de ijzeren DeBuyer Mineral B Element Koekenpan Dit is onze volledige top 3 voor groene pannen die PFAS-vrij zijn.
1GreenPan Cambridge Inductie Koekenpan - Ø20 cm
2DeBuyer Mineral B Element Koekenpan - Ø20 cm
3GreenPan Mayflower Koekenpan - Ø20 cm
Zo onderhouden wij Duurzaam Thuis
Je moet het hem meegegeven, een ouderwetse anti-aanbakpan is een echte alleskunner. Wel is de bak- en braadkwaliteit in veel gevallen matig. Vergelijk het met de magnetron. Het eten is warm, maar lekker? Daarnaast is de levensduur van de oude generatie anti-aanbak pannen beperkt en daarmee niet erg duurzaam. Wil je je oude anti-aanbakpan de deur uitdoen, dan kun je beter voor de duurzamere opties gaan. Een PFAS-vrije anti-aanbaklaag is daarbij essentieel. Maar eigenlijk vraagt elk gerecht om een specifieke pan. Dit zal de smaak in ieder geval ten goede komen: krokante vleesvervangers of vlees met een gekarameliseerd laagje is zoveel lekkerder dan de kleurloze variant. Wel zul je bij de duurzame braadpannen met iets meer aandacht moeten koken omdat een juiste temperatuurregulering belangrijk is voor het beste resultaat.
Verder is zoals gezegd de vaatwasser eigenlijk killing voor alle pannen waarin je wilt bakken of braden. Met de hand afwassen is het beste. Wil je toch alles laten opknappen door de vaatwasser? Dan is onze ervaring dat een goede gietijzeren pan met geëmailleerde laag wel wat kan hebben.
‘Kijk wat voor jou het beste werkt en vervang langzaamaan je oudere pannen voor een duurzamere optie’
Pannen die voor 2015 zijn gemaakt, kunnen nog PFOA bevatten. Het is goed om deze te vervangen. Gelukkig zijn er dus voldoende alternatieven voor de miraculeuze anti-aanbakpan. Als je goede keuzes maakt, kun je in principe volstaan met een (wat uitgebreidere) pannenset voor het leven. Over het algemeen zijn wij van Duurzaamthuis vooral fan van Le Creuset, omdat dit echte pannen voor het leven zijn en lang meegaan. Voor een koekenpan met een veilige anti-aanbaklaag adviseren we je GreenPan of de Debuyer Mineral B Element koekenpan, maar een gietijzeren koekenpan gaat langer mee en heeft een langere garantie.
Hopelijk heb je door dit artikel meer informatie gekregen over groene en gezonde pannen. En vergeet niet dat je niet direct alles compleet hoeft te hebben. Kijk wat voor jou het beste werkt en vervang langzaamaan je oudere pannen voor een duurzamere optie. De pannen die je hebt en die al jaren meegaan omdat ze van sterk materiaal zijn gemaakt, kun je natuurlijk houden. Misschien ook vanwege de emotionele waarde. Wat is er tenslotte mooier dan braden in dezelfde oranje pan als je oma?
