Hoe duurzaam zijn je pannen eigenlijk? In de keuken draait alles om gemak. We willen graag zo snel mogelijk een heerlijke maaltijd op tafel zetten. We willen het liefst een pan die niet aanbakt en makkelijk is te reinigen, als het even kan ook nog in de vaatwasser. Fabrikanten springen daar natuurlijk op in met allerlei magische pannen. Denk maar aan de grote hoeveelheid anti-aanbakpannen die de markt domineren.

Duurzame pan kokenMaar over de gezondheid van deze pannen zijn de deskundigen het nog niet eens. Een anti-aanbaklaag is namelijk Teflon en deze bevat de stof PFOA (vanaf 2015 verboden). Deze stof is bij (over)verhitting niet goed voor de gezondheid. Let maar eens op de walm en geur als je de pan per ongeluk teveel hebt verhit. Verder is de levensduur vrij beperkt en na een jaar zie je vaak dat de bodem wat los lijkt te laten. En Teflon dat wil je toch echt niet in je lijf hebben… dus maar weer weg ermee. En dat laatste vinden wij natuurlijk helemaal niets. Daarom zijn we eens op zoek gegaan naar een gezond alternatief voor de heilige anti-aanbakpan. En wat blijkt… die zijn er wel degelijk. Helaas vaak niet de goedkoopste pannen, maar de meesten zijn bij goed gebruik nagenoeg onverslijtbaar. Een pan dus voor het leven en daarmee een duurzaam alternatief

Nieuwe generatie anti-aanbakpan

Greenpan

We wilden er eigenlijk juist vanaf, maar de nieuwe generatie anti-aanbak pannen willen we toch even noemen. Deze pannen bevatten een keramische Thermolon laag. Thermolon heeft dezelfde werking als Teflon maar is geheel vrij van PFOA. Hierdoor komen er geen schadelijke gassen vrij tijdens het bakken en braden. Bijkomend voordeel is dat de productie van deze groene anti-aanbakpannen tot de helft minder energie vraagt, waardoor ook de CO2-uitstoot met 60 procent verminderd wordt in vergelijking met een traditionele antikleeflaag. Daarnaast kan een pan met Thermolon coating veel beter hitte verdragen (tot 450 graden). Hierdoor wordt hij in theorie een stuk duurzamer omdat de pan in feite niet kan verbranden. Dit zal de levensduur verlengen, maar dit blijft echter beperkt en daarmee is deze nieuwe anti-aanbakpan eigenlijk nooit de duurzaamste keuze. Maar we begrijpen ook dat velen onder ons de magische anti-aanbakpan niet meer kunnen missen. Kies in dat geval dan altijd voor een pan met een Thermolon coating. Voorbeelden van pannen met een keramische thermolon laag zijn de populaire GreenPan Memphis pannen. Hier vind je alle keramische pannen.

Gietijzer, grootmoeders pan

Gietijzeren pan creuset

Een van de meest duurzame pannen is van gietijzer. Bij normaal gebruik zijn deze pannen eigenlijk niet kapot te krijgen. Daarnaast zijn de bakeigenschappen ongeëvenaard. De meeste gietijzeren pannen bevatten aan de binnenkant een geëmailleerde laag die nagenoeg onverslijtbaar is. Van oorsprong wordt deze pan vaak gebruikt om vlees in te braden, maar de pan is eigenlijk overal voor in te zetten. Persoonlijk vind ik een gietijzeren pan eigenlijk het beste alternatief voor de anti-aanbak hapjespan. Roerbakken of het bakken van vlees of vis gaat uitstekend en hij bakt eigenlijk nauwelijks aan. Ook mogen ze in de vaatwasser, al wordt dit niet geadviseerd. Het gietijzer kan namelijk op de niet met emaille beklede stukken wat roest geven. Niet schadelijk, maar iets minder fraai. Als voorbeeld… ik heb een oranje Creuset van mijn oma. Deze is zeker 20 jaar oud, gaat dagelijks in de vaatwasser en is nog zo goed als nieuw. Duurzamer kan volgens mij niet. Nadeel van gietijzer is het gewicht en de breukgevoeligheid als je hem laat vallen. Doe je het laatste niet dan is gietijzer volgens mij de meest duurzame keuze die je kunt maken.

Hard-geanodiseerd aluminium pan

Calphalon aluminium panWil je wel de bakvoordelen van gietijzer en het gemak van een aluminium pan dan kom je terecht bij hard-geanodiseerd aluminium pannen. Door een speciaal productieproces is de aluminiumoppervlakte vrijwel volledig non-poreus, waardoor het eten niet aanbakt. In tegenstelling tot een anti-aanbakpan wordt het voedsel mooi bruin en karameliseert waardoor je dat lekkere korstje krijgt. De pannen zijn sterk en kunnen zelfs met schuurspons worden gereinigd. Ze kunnen in de vaatwasser maar dit gaat zeker ten koste van de bak kwaliteiten en de levensduur. Nadeel van deze pan is dat ze ongeschikt zijn voor inductie. Voorbeeld van hard-geanodiseerd aluminium pannen zoals MasterChef vind je hier.

Pan van roestvrijstaal

Rvs pannen

Roestvrijstaal of RVS is natuurlijk geweldig materiaal wat eigenlijk niet kan verslijten. Advies is dan ook ook om als basis pannenset RVS te kiezen. Ik bedoel hiermee vooral de kookpannen. Let bij de keuze erop dat de grepen ook van rvs zijn i.p.v. van kunststof. Wie kent het niet dat de steel of de greep kapotgaat (en de pan eigenlijk nog goed is) Kijk ook kritisch naar de deksels. Ook hier geldt weer… een deksel van volledig rvs is het best. Vaak zie je ook deksels van glas. Meestal hebben deze ook een greep van kunststof of hout. Beide zijn onderhevig aan slijtage en zullen de levensduur van de set aanzienlijk verkorten. Een rvs pannenset met rvs grepen gaat in principe een leven lang mee. Ook is rvs uitstekend bestand tegen de vaatwasser. Behalve als je naast koken ook erin wilt bakken… dan kun je de pannen beter met de hand wassen. Er zijn ook wokken en koekenpannen op de markt van RVS. Mijn ervaring is dat alleen de hele dure pannen, bijvoorbeeld de pannen van Demeyre, een goed alternatief zijn. Al zul je ook hiermee geconcentreerder moeten koken, want ze zijn vrij temperatuurgevoelig. Goedkopere rvs pannen zijn vaak zeer gevoelig voor aanbakken en zullen je niet van de anti-aanbakpan weerhouden.

Stalen Pan (update)

We kregen van veel lezers te horen dat we één belangrijke pan waren vergeten namelijk de plaatstalen pan. En daar waren we het helemaal mee eens. We hebben deze pan dan ook het vuur aan de schenen gelegd. Lees hier ons review met de Buyer Mineral B stalen pan.

Conclusie: wat is de meest duurzame pan?

Je moet het hem meegegeven, een anti-aanbakpan is een echte alleskunner en eigenlijk alles erin ‘lukt’. Er zijn eigenlijk geen alternatieven die dat ook kunnen. Wel is de bak- en braadkwaliteit matig. Vergelijk het met de magnetron. Het eten is warm, maar lekker? Daarnaast is de levensduur beperkt en daarmee niet erg duurzaam. Wil je dus de anti-aanbakpan de deur uitdoen, dan zul je een aantal alternatieve pannen in huis moeten halen. Elk gerecht vraagt namelijk om een specifieke pan. Je zult wel merken dat het de smaak ten goede komt. Vlees met een gekarameliseerd laagje is zoveel lekkerder dan de kleurloze variant. Daarnaast zul je met iets meer aandacht moeten koken omdat een juiste temperatuurregulering belangrijk is voor het juiste resultaat. Verder is zoals gezegd de vaatwasser eigenlijk killing voor alle pannen waarin je wilt bakken of braden. Met de hand afwassen is het beste. Wil je toch alles laten opknappen door de vaatwasser, dan is mijn ervaring dat een goede gietijzeren pan met geëmailleerde laag wel wat kan hebben.

Er zijn dus voldoende alternatieven voor de miraculeuze anti-aanbakpan en als je goede keuzes maakt, kun je in principe volstaan met een, wat uitgebreidere, pannenset voor het leven. Probeer niet gelijk alles compleet te hebben en ervaar wat voor jou het beste werkt. Laat je keukengereedschap langzaam groeien en uiteindelijk heb je een mooie mix van nieuw en oud. En wat is er nou mooier om een kippetje te braden in dezelfde oranje pan zoals je oma dat deed!