Consuminderen gaat over meer dan alleen besparen; het is een levensstijl die draait om bewust minder consumeren om zowel het milieu als de persoonlijke financiën te ontzien. Het biedt een pad naar duurzaamheid, zelfvoorziening en een simpeler, bevredigend leven. (Her)ontdek de vreugde van bewust leven, waardering voor het eenvoudige, en ruimte maken voor datgene wat echt telt met de tips op deze pagina.
1. Gewoon beginnen
We kopen vaak dingen die we eigenlijk niet nodig hebben—die extra schoenen, een trui die nooit gedragen wordt. Waarom? Ons limbische systeem geeft ons een kortstondige dopamine-boost bij het kopen van iets nieuws. Maar zodra die euforie verdwijnt, blijft alleen een lege portemonnee en overbodige spullen over. Door bewust te consuminderen, denk je beter na over wat je écht nodig hebt. Ik doe dit al jaren en merk dat het me gelukkiger maakt. Het bespaart geld en is beter voor het milieu: wat je niet koopt, hoeft ook niet geproduceerd te worden. Nu kies ik liever voor kwaliteit boven kwantiteit: één goed doordacht item in plaats van impulsaankopen. Dit geldt voor alles—kleding, keukengerei, meubels. Onderhoud speelt ook een rol: met simpele trucs, zoals kleding eerst in azijn weken, gaan spullen langer mee. Consuminderen is geen opgave, maar een mindset. Het brengt rust, bespaart geld en draagt bij aan een duurzamere wereld. Waar begin jij?
29 tips om te consuminderen
Consuminderen is een van de belangrijkste acties tegen klimaatverandering. Maar het huidige systeem is zo ingesteld op prikkels om meer te kopen, dat dit ook een van de meest uitdagende is. Ga aan de slag met deze tips en (her)ontdek de vreugde van bewust leven:
Begin met het in kaart brengen van je huidige consumptiegedrag. Waar geef je geld aan uit? Zijn er dingen die je kunt verminderen of helemaal kunt elimineren? Door kritisch te kijken naar je uitgaven, kun je vaak al flink besparen. Hou ook eens bij hoeveel je niet koopt terwijl je dat in eerste instantie wel wilde doen. De bedragen liegen er niet om!
In plaats van veel goedkope items te kopen die snel kapot gaan, kun je beter investeren in minder, maar kwalitatief hoogwaardige producten. Deze gaan langer mee en besparen op de lange termijn geld én middelen. Je eigen huis is een goed begin. Zie hiervoor ook de pagina's hoe isoleer ik mijn huis en hoe bespaar je energie.
Veel dingen die we kopen, hebben we eigenlijk niet echt nodig. Probeer het verschil te zien tussen wat je wilt en wat je echt nodig hebt. Consuminderen betekent ook leren tevreden te zijn met minder. Wil je weten welke spullen het meeste CO2 veroorzaken? Kijk dan op http://www.co2list.org.
Veel dingen die we normaal gesproken kopen, kunnen we zelf maken of repareren. Dit kan variëren van koken tot het repareren van kleding of meubels. Dit is niet alleen vaak goedkoper, maar ook duurzamer. Heb je twee linker handen? Vind dan een klusjeman op Zoofy of probeer het Repair café.
Bijvoorbeeld via Peerby. Zo worden jouw spullen ook door anderen gebruikt ipv dat ze liggen weg te stoffen in je kast. Bovendien verdien je er nog wat mee. Andersom werkt natuurlijk ook. Overweeg je een boormachine aan te schaffen? Bedenk je dan eerst hoevaak je die zult gebruiken? Lenen of huren is wellicht een betere optie!
In plaats van nieuwe dingen te kopen, kijk of je het tweedehands kunt vinden. Er zijn talloze online platforms en winkels waar je gebruikte spullen kunt kopen, van kleding tot elektronica. Kijk eens bij een Kringloopwinkel, lees erover in ons artikel over United Wardrobe of ga naar een leuke vlooienmarkt. Dit bespaart niet alleen geld, maar helpt ook om de levensduur van producten te verlengen en verspilling te verminderen.
Als je nieuwe spullen koopt, let dan op keurmerken. Let bij een koelkast op het energielabel, bij bloemen op waar ze vandaan komen, en bij een jas op schadelijke stoffen in het textiel of de coating. Zo maak je het verschil voor het milieu! Kijk op de keurmerkenwijzer en gebruik de app van milieucentraal voor een beter overzicht.
Met een groene bankrekening kan je veel CO2 per jaar besparen.
Dat zit zo: Met het geld dat je op de bank hebt staan, investeert de bank in allerlei projecten. Zo wordt er vaak geïnvesteerd in dingen die slecht zijn voor het milieu: de olie-industrie, in wapenhandel, auto’s of vliegtuigen. Een duurzame bank investeert in duurzame projecten: bijvoorbeeld in zonneparken, of in sociale projecten. Als je 5000 euro op je spaarrekening hebt staan, bespaart overstappen jaarlijks 218 kg CO2. Daar kan je 975 kilometer van autorijden.
Bedenk wat je de komende week gaat eten en baseer daarop je inkoop van je boodschappen. Zo verspil je minder eten. Wil je voedselverspilling buiten je eigen koelkast tegengaan? Leer dan meer over TooGoodToGo. Via hun app red je onverkocht eten bij jouw favoriete plekken van een ongelukkig lot.
In Nederland kopen we jaarlijks zo'n 40 kilo vlees per persoon (rund, varken en kip samen). Dat is ruim 2 keer zo veel als 50 jaar geleden. Onder meer door de import en export van het vlees, maar ook door het grote waterverbruik, uitstoot van broeikasgassen en mestoverschot, zorgt deze toenemende vleesconsumptie voor een grote druk op het klimaat.
Door minder vlees te eten maak je veel verschil. Zo zorgt elke week biefstuk eten met je gezin op jaarbasis voor 900 kg CO2. Zie ook ons artikel over minder vlees eten, als je hier praktisch mee aan de slag wilt.
Sowieso is het voedingspatroon van veel Nederlanders overmatig. Dat is niet alleen slecht voor het milieu, maar ook voor je eigen gezondheid. In het onderstaande fragment geeft het voedingscentrum toelichting op de staat van gezond en duurzaam eten in Nederland.
3Inspirende personen over consuminderen
Consuminderen is niet alleen een trend, maar een manier van leven die door verschillende inspirerende figuren is omarmd. Deze personen bieden waardevolle inzichten en praktische tips om bewust en minimalistisch te leven.
De Japanse opruimconsultant Marie Kondo heeft wereldwijd bekendheid verworven met haar unieke KonMari-methode, waarbij spullen die geen vreugde meer brengen, worden bedankt en weggedaan. Haar filosofie draait om het omarmen van eenvoud en het waarderen van de items die we hebben. Met haar befaamde vraagstelling. ‘Does this spark joy?’ maakt ze ons bewust van het geluk dat spullen ons wel of niet brengen. Zie ook haar Netflix show: Netflix show Tidying Up.
Een ondernemer en milieuactivist, Graham Hill is de oprichter van LifeEdited, een bedrijf dat oplossingen biedt voor compact en efficiënt wonen. Hij is bekend om zijn TED Talk over het leven met minder spullen voor meer geluk. Meer lees je over Hill en zijn visie omtrent consuminderen op onze pagina over klein wonen.
Beter bekend als "The Minimalists", hebben deze twee vrienden hun levensstijl van overconsumptie omgegooid en delen ze hun reis naar minimalisme via boeken, een podcast, en een documentaire. Hun boodschap draait om het vinden van betekenis en voldoening buiten materiële bezittingen.
Berekening
Bespaar tot 48,7 bomen per jaar met consuminderen
Consuminderen betekent in essentie minder kopen, bezitten en consumeren. Dit kan resulteren in een aanzienlijke vermindering van je uitgaven en de impact op het milieu, zowel in CO2-uitstoot als in fijnstofuitstoot. Bijvoorbeeld door:
Minder kopen: Door alleen te kopen wat je nodig hebt, kun je aanzienlijk besparen op uitgaven voor kleding, elektronica, meubels, speelgoed, en andere consumptiegoederen. Dit resulteert ook in een kleinere CO2-voetafdruk, omdat de productie en het transport van goederen energie verbruiken en broeikasgassen uitstoten. Milieu Centraal heeft berekend dat door alleen te bezitten wat je nodig hebt, en de rest van de spullen te lenen, je per persoon per jaar 340 kg CO2 kunt besparen, ten opzichte van een levensstijl gebaseerd op veel spullen kopen en bezitten..
Minder eten kopen en verspillen: Door zorgvuldig te plannen en alleen te kopen wat je daadwerkelijk zult consumeren, kun je voedselverspilling verminderen en geld besparen. Dit leidt ook tot een lagere CO2-voetafdruk. Je bespaart hiermee gemiddeld 131 kg CO2 en 120 euro per jaar.
Minder reizen: Door ervoor te kiezen om minder te reizen, vooral met het vliegtuig, kun je zowel geld als CO2-uitstoot besparen. Een tripje Frankrijk (vliegtuig + hotel) heeft al snel een milieu-impact van 600 kg CO2 per persoon.
Dit telt op tot 1071 kg CO2. Je kan ook nog een kleiner huis nemen met minder energieverbruik, je auto wegdoen en andere maatregelen, maar deze rekenen we niet allemaal mee hier. De focus hier is op de directe consumptie kant, ook om niet te dubbelen met de andere hier benoemde besparingen. Dit is alleen een gemiddelde om je een idee te geven, gebaseerd op iemand die gaat consuminderen vanuit een gemiddelde consumptie positie.
Met Duurzaam Thuis maken we duurzaamheid vergelijkbaar en begrijpelijk. We gebruiken zoveel mogelijk bestaande bronnen met autoriteit en wetenschappelijke methodes. En waar nodig berekenen of controleren we oplossingen zelf. We berekenen en testen oplossingen op 2 niveau's. Als eerste brengen we voor oplossingen de impact in beeld, met als belangrijkste indicator hoeveel bomen je hebt bespaard. En als tweede kijken we per product welke we de beste Duurzaam Thuis score geven.
De impact van oplossingen/productgroepen brengen we als volgt in kaart:
- Bomen bespaard: Met een Life Cycle Assessment (LCA) kan de volledige milieu-impact van de productie en van het gebruik in kaart worden gebracht. Wij focussen hier op de gemiddelde CO2 besparing per jaar bij een 2 persoonswoning ten opzichte van de "oude" situatie. Omdat CO2 niet altijd even aansprekend is, hebben we deze omgerekend naar de CO2 opname van bomen per jaar (22 kilo CO2).
- Kosten: Voor de prijs kijken we naar de gemiddelde prijs van de duurzame varianten. We hebben een backend koppeling met de meeste webshops voor de kosten, waardoor we gemakkelijk een gemiddelde kunnen inschatten.
- Terugverdientijd: hiervoor kijken we naar de prijs ten opzichte van de jaarlijkse besparingen. Een product dat 30 euro kost en waarmee je 60 euro aan energieverbruik terugverdiend heeft bijvoorbeeld een terugverdientijd van een half jaar.
- Gemak: Hierbij kijken hoe we hoe snel je een actie kan uitvoeren. We gaan er hierbij vanuit dat je wel een beetje handig bent. Voor jouw situatie kan dit een stuk hoger (of lager) liggen.
Op deze manier kan je zien welke oplossingen (bijvoorbeeld waterbesparende douchekoppen of energiezuinige koelkasten) voor jou het meeste opleveren, gezien de beperkte middelen die je hebt. Maar binnen productgroepen (zoals de waterbesparende douchekoppen) liggen de beste producten vaak heel dicht bij elkaar. En mensen vinden zaken als kwaliteit, jaren garantie en andere zaken ook belangrijk bij duurzaam producten. Om een scherpe vergelijking te maken binnen productgroepen hebben we daarom de Duurzaam Thuis score. We toetsen producten zelf en op basis van een aantal elementen geven wij deze score. Dit zijn:
- Kwaliteit: Op basis van reviews bij verschillende bronnen (bijv. coolblue, Amazon of de consumentenbond) en onze eigen ervaringen geven wij een oordeel. Dit is een gewogen gemiddelde van de verschillende bronnen. We baseren ons niet op 1 bron, tenzij het een heel vernieuwend product is met beperkte reviews. Op de ‘i” voor informatie rechtsboven de kwaliteitsbeoordeling kan je de bron vinden.
- Duurzaamheid: Dit meten we meestal in het verbruik van een specifiek product. Bij bijvoorbeeld een waterbesparende douchekoppen is dit in liters per minuut. Bij Koelkasten is het KwH per jaar. Op deze manier sluiten we aan op de hoeveelheden die vaak ook op deze producten staan. En blijven de producten onderling vergelijkbaar. Omdat we alleen de beste producten laten zien scheelt het soms maar heel weinig tussen de verschillende producten.
- Kosten: De prijsverschillen zijn tussen producten soms fors. Een waterbesparende douchekop heb je bijvoorbeeld voor 15 euro. Maar je hebt ze ook voor 100. euro. Wij wegen dit ook mee. De meeste mensen willen een product hebben met hoge kwaliteit en duurzaamheid, maar met een lage prijs.
- Kwalitatieve voor en nadelen: de bovenstaande punten dekten vaak niet de hele lading van een product. Soms is er een extra voordeel zoals de garantie die fors langer is, wat ook een teken is voor langere levensduur.
Alles is indicatief, afhankelijk van jouw exacte thuissituatie zullen reële besparingen wisselen. Zie ook onze verantwoording.