Slakken kunnen een ware plaag zijn. Ze vreten bladeren en stengels van planten aan en kunnen je tuin veranderen in een slagveld. Slijmerige zilversporen verraden hun aanwezigheid. Er zijn slakken met een eigen huisje, maar de zogenaamde naaktslakken richten de meeste schade in onze tuinen aan. Slakken hebben een functie; ze zorgen voor het opruimen van bladeren. Belangrijker nog is dat slakken dienen als voedsel voor een groot aantal diersoorten. Dus als je slakken onverantwoord en chemisch bestrijdt, verdwijnen ook vogels en egels uit je tuin en kun je ook hén ziek maken. Goed om te weten dus hoe je op een biologische, natuurlijke en duurzame wijze de balans in je tuin kunt houden en tóch de schade van slakken kunt beperken.

Slakken tuin

Wat is een slak?

Wereldwijd zijn er zo’n 60.000 tot 75.000 verschillende soorten slakken bekend. Wij hebben het als we spreken over ‘De Slak’ meestal over huisjesslakken of over naaktslakken. Het merendeel van de slaksoortigen leeft in het water, maar slakken zijn de enige weekdieren die ook op het land leven. Slakken hebben een langwerpig lichaam. Een gespierde voet waarmee ze zich kunnen verplaatsen, een darm (die zich bij de huisjesslak in de schelp bevindt) en een kop. De twee ogen zitten op steeltjes met daaronder tastorganen. Deze tastorganen kunnen ook geuren analyseren. Slakken kunnen bij bedreiging hun ogen en tastorganen intrekken. Huisjesslakken zullen zich verstoppen in hun eigen schelp. De meeste slakkensoorten zijn tweeslachtig (ze hebben zowel manlijke als vrouwelijke geslachtsdelen) maar kunnen zichzelf niet bevruchten. Slakken leggen tot 400 eitjes per jaar en zijn ’s avonds en ’s nachts actief. Het huis van de huisjesslak is opgebouwd uit kalk (calciumcarbonaat) en hoornachtige stoffen. De draairichting van de schelp is meestal rechtsom. Gevonden huisjes van uitgestorven slakken worden vandaag de dag gebruikt als gidsfossiel, om de ouderdom van aardlagen vast te stellen. Slakken dienen voor veel dieren (ook de mens, proef eens de wijngaardslak ook wel bekend als escargot) als voedsel. Een naaktslak kan een tot twee jaar oud worden en huisjesslakken veel ouder.

Schade tuin door slakken

Slakken voeden zich het liefst met jonge zaailingen, maar kunnen ook sappige bladeren van grotere planten vol gaten achterlaten.  De tong van de slak is een soort rasp met kleine hoornen tandjes erop. Zij raspen hun voedsel in plaats van het af te bijten wat verklaard dat gaten in bladeren vaak rafelig ogen en de nerven van een blad vaak nog in tact zijn. Naast dat naaktslakken zich met name voeden met bladeren, eten ze ook uitwerpselen, rottend materiaal, schimmels (paddestoelen) en andere slakken. Hierdoor kan een slak virussen, bacteriën of eitjes van parasieten overbrengen.

De ideale leefomgeving en natuurlijke vijanden van slakken

Slakken hebben zo hun voorkeuren als het gaat over planten en schuilplaatsen. De Hosta (hartlelie), Iberis (scheefbloem), Ligularia en verschillende slasoorten zijn favoriet en ideaal als voedingsbron. Daarbij houden slakken van vochtige omstandigheden. Vochtige plaatsen als onder potten en stapels hout, afgevallen bladeren rondom heggen (met name Coniferen) zijn geliefde schuilplaatsen. De composthoop is ideaal voor slakken, waarbij het risico bestaat dat je bij het verspreiden van compost de eitjes over je hele tuin verspreidt. Vocht en vijvers trekken slakken aan, dus plaats geen kwetsbare planten in de directe omgeving hiervan. Slakken hebben veel natuurlijke vijanden. Vogels zoals merels, lijsters, spreeuwen en eksters, maar ook eenden en kippen eten slakken. Verder zijn egels, kikkers, padden en insecten zoals spinnen en larven van libellen en vliegen natuurlijke vijanden.

Planten en slakken

Naaktslak bestrijdenEr zijn een aantal planten die erg goed bestand zijn tegen slakken. Bijvoorbeeld akelei, goudsbloem, anjer, geranium, klimop, daglelie, viooltjes en varens. Er zijn ook bepaalde plantensoorten die een sterke geur afgeven en daardoor een natuurlijke en duurzame verdrijvende werking hebben op slakken. Enkele van deze soorten zijn Oostindische kers, Salie, Tijm en Tomaat. In de moestuin zijn slakken dol op sla, alleen rucola heeft geen last van slakken.

Vochtige plaatsen beperken

Slakken houden niet van droogte en niet van warmte. Door de tuin regelmatig te schoffelen droogt de aarde sneller uit. Ook maak je hiermee de grond fijner en neemt brokken die een goede schuilplaats zouden kunnen vormen weg. Zie ook tips voor pissebedden

  • Losse tegels, lege bloempotten of stapels hout vormen een perfecte vochtige schuilplaats. Verwijder onnodige materialen en verplaats materiaal regelmatig om de onderliggende aarde te laten drogen.
  • Geef in de zomer je tuin water in de ochtend, zodat het gewas en de grond eromheen droog is tegen de tijd dat het avond wordt. Hiermee maak je het onaantrekkelijker voor slakken om in de tuin te blijven.

Bouw zelf een slakkenval met bier

Ben je de slakken helemaal zat bouw dan zelf je eigen slakkenval. Het is niet moeilijk, milieuvriendelijk en werkt echt geweldig. Om te beginnen neem je een plastic emmertje wat je vaak tegenkomt in de supermarkt (bijvoorbeeld van satésaus). Maak hier vervolgens met een stanleymes een paar deurtjes in voor de slakken. vervolgens zet je de beker in je tuin en graaf je deze in tot aan de inkepingen. Vervolgens vul je het bekertje met een klein beetje bier en klaar is je slakkenval! Gebruik niet teveel bier anders verdrinken de slakken of drinken ze zich dood. Maak de val ook regelmatig leeg door de slakken uit te zetten in een slakvriendelijke omgeving. Zie ook vallen voor fruitvliegjes

Slakken bestrijden tuin

Meer tips om slakken te bestrijden en planten te beschermen

  • Controleer de aarde in je tuin op slakkeneieren. Je kunt ze maar beter voor zijn! Als je de aarde goed bekijkt zul je hoopjes kleine witte eieren vinden die je gemakkelijk kunt verwijderen.
  • Knoflook is giftig voor slakken. Knoflookplanten zullen ze omzeilen. Ook mijden ze plaatsen en planten die met knoflook-extract zijn bespoten. Een voordeel is dat bespoten eitjes niet meer uitkomen als ze bespoten zijn met knoflook-extract.
  • Kopermetaal is giftig voor slakken. Er zijn speciale koperstripsverkrijgbaar die om potten te plakken zijn om te voorkomen dat de slakken omhoog kruipen. Dit werk zelfs onder vochtige omstandigheden.
  • Je kunt jonge planten ook duurzaam beschermen door er een huls omheen te plaatsen. Denk daarbij aan plastic buizen die je om de plant heen plaatst. Dit plastic is ook in doorzichtige versies verkrijgbaar. Het midden van een plastic limonadefles werkt trouwens ook.
  • Slakkenkorrels zijn niet alleen slecht voor slakken maar ook erg schadelijk voor vogels, egels, huisdieren en mensen. Veel beter is het om voor volledig natuurlijke biologische slakkenkorrels te kiezen. Deze bevatten ijzer en fosfaat en hebben als gevolg dat slakken niet meer eten en sterven. Deze korrels zijn te verkrijgen in de tuinwinkel.
  • Je kunt slakken vangen in ingegraven potjes met zeepsop of bier. Vooral wat zoetig bier is geliefd bij slakken. Ze zullen, als ze proberen bij het bier te komen, in het potje vallen. Er zijn bij tuinwinkels speciale slakkenvallen verkrijgbaar die op eenzelfde manier werken.
  • Door een meloen uit te hollen en in de tuin te plaatsen, creëer je een perfecte schuilplaats voor slakken. Zij zullen de meloen heerlijk vinden. Iedere ochtend kun je de slakken verwijderen die zich in de meloen bevinden en deze op een andere plaats, waar ze voor jouw tuin onschadelijk zijn, vrijlaten.
  • Ook bij de tuinwinkel verkrijgbaar zijn parasiterende aaltjes. Deze kun je loslaten op plaatsen waar slakken vaak komen en zij vallen naaktslakken aan vanuit hun darm. Geïnfecteerde slakken stoppen met eten en na 7 tot 21 dagen sterven ze. Deze aaltjes zijn onschadelijk voor mens en dier en deze manier van bestrijden valt onder biologische en duurzame plaagbestrijding.
  • Vergeet niet gebruik te maken van de natuurlijke vijanden van slakken. Lok vogels, egels en eventueel eenden naar je tuin en ze zullen zich tegoed doen aan de slakkenmaaltijd.

Vooral NIET gebruiken: Zout.

Het is een truckje uit grootmoeders tijd om slakken te bestrooien met zout. Slakken kunnen absoluut niet tegen zout. Maar het is een verschrikkelijk dieronvriendelijke manier om het diertje te doden. De slak wordt door het zout letterlijk langzaam weggevreten omdat het zout al het water uit de slak onttrekt. Het heeft hetzelfde effect als zoutzuur op de mens heeft. Uiteindelijk blijft er van de slak alleen een beetje slijm over. Het is een gruwel om deze manier toe te passen en hierbij doen wij dan ook de oproep om vooral geen zout te gebruiken.
Meer natuurlijke ongedierte bestrijding van o.a muggen, mieren, huisstofmijt en zilvervisjes