Duurzaam sinds 2007Meer dan 650 artikelenDe duurzaamste oplossing
Warmtepomp

    Ervaringen met de lucht lucht warmtepomp: de verwarming met de beste prijs/duurzaamheid verhouding?

    Een lucht-lucht warmtepomp is een goede manier om je huis te kunnen verwarmen en toch gas te kunnen besparen. Een lucht-lucht warmtepomp is hetzelfde als een airconditioning. En de airco heeft juist een vrij slechte reputatie qua energieverbruik. Maar is dat terecht? Bij een airco denken veel mensen aan het lawaaiige systeem in een hotelkamer in een warm land. Maar wist je dat dit systeem wordt aangedreven door een warmtepomp? Als het koud is onttrekt de warmtepomp de warmte uit de buitenlucht en wordt deze naar binnen geblazen. Niet alle airco’s kan je gebruiken voor warmte. Split-airco’s zijn het best geschikt als verwarming. 

    1
    De kosten & baten volgens de huidige bronnen

    Volgens milieucentraal is qua warmte efficiëntie de bodemwarmtepomp effectiever dan de lucht lucht warmtepomp. Maar de kosten aan isolatie en de bodemwarmtepomp zelf kunnen fors zijn. En bij veel oude huizen is het nog maar de vraag of je de investering in een grondwarmtepomp gaat terugverdienen. Terwijl de split-airco al een forse kostenbesparing is ten opzichte van gas of een elektrische kachel.  

    De lucht lucht warmtepomp (een andere naam voor de split airco) is de goedkoopste warmtepomp die er is. Ze worden ook grootschalig wereldwijd verkocht, vooral in warme landen. Er is voor dit type warmtepomp helaas weinig info beschikbaar. Volgens milieucentraal kan je met een ventilatiewarmtepomp (gelijk aan een lucht lucht warmtepomp) in een matig geïsoleerde hoekwoning ongeveer € 190 per jaar en 600 kilo CO2 besparen op je energierekening. Dat klinkt als niet veel, maar dit komt al in de buurt van de voorgerekende besparing van de grondwarmtepomp van 330 euro per jaar en 1000 kilo CO2. De investering en daardoor de terugverdientijd zijn bij de grondwarmtepomp fors veel hoger.  

    Als je op zoek bent naar een airco puur voor de koeling in je huis zouden we daar tegen adviseren vanuit duurzaamheidsperspectief. Een airco verbruikt 15 maal meer energie dan een gewone ventilator. En doordat een airco ook koudemiddel bevat, is de klimaatimpact zelfs 20 keer zo hoog. Zie ook ons artikel waarom je geen airco nodig hebt voor de koeling.

    2
    Ervaringen met de lucht lucht warmtepomp

    Puk daniels

    Wij van Duurzaam Thuis vonden het al met al nog best lastig om de meest duurzame combinatie van verwarming te vinden. Met de split unit airco je huis verwarmen, leek tot onze verassing een vrij betaalbare en duurzame optie, waarmee je ook het nodige kan besparen. Puk Daniels heeft dit geprobeerd in zijn huis.

    Hoe ben je bij de lucht lucht warmtepomp gekomen en wat zijn je ervaringen?

    ‘Ik was op zoek naar een airco omdat mijn huis veel zonnewarmte vangt. Bij het lezen van alle informatie op internet werd mijn interesse gewekt door vermeldingen dat je in de winter ook met zo’n airco kon verwarmen. Ik wilde al jaren mijn gasverbruik verminderen en vervangen door een duurzamere oplossing. Daar zou zo’n airco dan best mee kunnen helpen, begreep ik! Ik heb na aanschaf inderdaad een behoorlijke reductie van het gasverbruik door gebruik te maken van een lucht-lucht warmtepomp, in de volksmond ook wel de (split-unit) airco genoemd. Mijn jaarlijks gasverbruik is daardoor van ruim 2000 naar minder dan 300 m3 gegaan, omdat ik de cv alleen nog gebruik voor warm water en als back-up in het geval van stroomstoring of erg strenge winter. Ik speel graag op safe. Daarom kies ik er voor om mijn gasaansluiting te handhaven en ben ik voor voorlopig content met een gas reductie van zo’n 80%. Misschien dat ik in de toekomst nog een elektrische boiler neem om de gaskosten nog verder omlaag te brengen.’  

    ‘Bij mijn speurtocht naar verdere optimalisatie kom ik op internet echter nauwelijks de airco tegen als manier om de belangrijke stap te zetten om van het gas af te gaan en daarnaast ook geld te besparen. Zeker als je zelf ook nog stroom opwekt, is dit een goede optie. Ik heb 2 airco’s voor mijn vrijstaand huis en heb becijferd dat ik deze kosten met de energieprijzen van afgelopen zomer in 5-6 jaar terug heb verdiend. Dit rendement van 15-20% krijg je nergens op je geld, en dit was nog voor de periode dat de gasprijs zo omhoog gaat.’

    ‘Het verschil in gas en stroom verbruik is behoorlijk te noemen. Ik heb de kosten en het gebruik nauwkeurig gemeten in de afgelopen jaren. Ik ga er per jaar met €462 op vooruit met de split unit airco’s als verwarming. Zonder het stroomverbruik van de koelfunctie in de zomer (dus alleen verwarming) zou dit zelfs circa €560 zijn.’

    Mijn cijfers waarbij ik overal voor stroom € 0,22 en voor gas € 0,76 reken.

     

    Gas m3

    Gas €

    Elektr Kw

    Elektr €

    Voor aanschaf airco’s

    2025

    1532

    4219

    928

    Gemiddelde van 2020 – prognose 2021

    269

    204

    8155

    1794

    Verschil

    – 1756

    – 1328

    + 3936

    + 866

    Hoeveel kost een lucht lucht warmtepomp?

    ‘Aanschaf plus installatie van de 2 buiten- en 2 binnenunits was ongeveer € 3300 incl. BTW. Dat betekent dat in mijn geval de investering er na 5,9 jaar weer terugverdiend is. Dat rendement krijg je niet bij een gemiddelde bank.’

    Moest je niet je huis fors isoleren, om profijt te kunnen hebben van deze warmtepomp?

    ‘Isoleren is natuurlijk een van de beste acties om op verwarmingsenergie te besparen. Mijn huis springt er niet uit op dat gebied. Ik heb een vrijstaande woning die alweer 45 jaar geleden geïsoleerd is. Het huis heeft grote HR++ ramen, dakisolatie, gedateerde muurisolatie maar geen vloerisolatie. Mijn stelling is dat huizen die veel gas voor verwarming verbruiken juist het meeste rendement van split-unit airco’s hebben, dat is dus op mijn huis van toepassing.’

    ‘Voor mijn investering in betaalbare verduurzaming heb ik binnen mijn budget de volgende afweging gemaakt: mijn huis beter laten isoleren zal resulteren in minder energieverbruik, maar dan blijf ik nog steeds een serieuze hoeveelheid gas verbruiken. Voor hetzelfde budget ben ik vrijwel van het gas af en haal ik meer rendement uit mijn investering met de lucht-lucht warmtepompen. Zeker ook omdat ik tot het einde van de salderingsregeling optimaal profiteer van mijn zonnepanelen.’

    Kun je alle kamers hiermee verwarmen?

    ‘Ik heb een kleine unit in de slaapkamer. De thermostaat van de 3,5 kW airco in de woonkamer staat op 20,5 graden. Door de kamerdeur open te laten staan “lekt” er warmte naar de rest van het huis. De keuken en de hal zijn dan circa 18 graden en de badkamer is 17 graden, zelfs in de winter. Ik kan in een strenge winter waarschijnlijk niet alle ruimtes van het huis tot minimaal 18 graden verwarmen, maar voor veel kamers hoeft dat ook niet de hele tijd. En als het wel moet heb ik altijd nog de gasaansluiting of een verplaatsbare elektrische bijverwarming van een paar tientjes. Achteraf zou ik voor meer comfort bij een van de buitenunits nog een tweede binnenunit aansluiten. Dan zou de warmte gelijkmatiger over het huis worden verdeeld.’

    ‘Mijn CV draait op een EVO-home systeem, dus ik kan voor meerdere ruimtes de temperatuur apart instellen. Die instellingen heb ik nu allemaal met 3 graden verlaagd zodat de airco’s als mijn hoofdverwarming moeten fungeren. De watertemperatuur van de CV (voor verwarming) heb ik op 35 graden gezet. Doordat het water tot een lagere temperatuur wordt opgewarmd scheelt dat fors als er überhaupt al bijverwarming nodig is. Die temperatuur lijkt erg laag. Maar door een geruisloos radiator ventilatorsetje onder de verwarming te plaatsen werkt het goed! Als ik naar de cijfers kijk is de oude CV afgelopen winter slechts een enkele keer bijgesprongen op de koude winterdagen. Dat was een verrassing! Alleen warm water voor keuken en badkamer komt ook nog van de CV-unit en vormt mijn gehele gasverbruik.’

    Geeft de continue stroom van warme lucht geen problemen met de longen, zoals bij sommige airco’s? 

    ‘De radiator van de binnenunit van een airco werkt bij verwarmen niet anders dan een cv radiator. De condensatie vindt buiten plaats. De airco werking is immers omgedraaid ten opzichte van verkoelen. Er wordt dus geen vocht uit de te verwarmen ruimte onttrokken. Daarom heb ik er nooit problemen mee.’ 

    En kunnen jouw besparingen in de afgelopen jaren ook niet gewoon aan de steeds zachtere winters liggen?

    ‘Ik heb gekeken naar de wintertemperaturen van de afgelopen jaren op Weerstatiskieken.nl. Dan lijkt voor mijn situatie 2015 een goed gemiddelde zijn voor de periode waarin ik alleen op gas verwarmde. Vervolgens wijken de wintertemperaturen van 2021 niet veel af van de voorgaande jaren.’

    Kunnen de besparingen niet ook aan je oude model CV liggen? Met de nieuwe HRe ketel bespaar je ook 20% op je gasverbruik.

    ‘Ik heb in 2014 een nieuwe HRE ketel aangeschaft. Ik heb de cijfers van 5 jaar vergeleken met de periode na aanschaf van de airco’s.’

    Warmtepomp

    Voor hoeveel mensen moet je jouw huis verwarmen en is het een groot huis?

    ‘We wonen hier met zijn tweeën. Afgelopen jaar heeft mijn vrouw een werkplaatsje opgezet in een slecht geïsoleerd kamertje. Het elektra verbruik is toen wat toegenomen omdat we daar in de winter met een elektrische convector verwarmen.’

    Warmtepomp

    ‘Het aantal ruimtes is verder te overzien, het is een bungalow met een leefoppervlak van 125 vierkante meter. Je zult met een groter gezin ook een grotere besparing hebben. Maar de installatiekosten zullen hoger zijn wanneer je meerdere units nodig hebt. Als je voor een minimale variant gaat met één single split airco ben je in een klein huisje inclusief installatie rond de 1200 – 1400 euro kwijt . Voor ons was het wat meer omdat we met een 2-persoons huishouden zijn en voor meer luxe zijn gegaan.’

    Heb je jouw ervaringen verder gedeeld en hoe reageerde men?

    ‘In onze omgeving is er bij de gemeente minder aandacht voor dit soort praktische maar zeker ook goedkope oplossingen. Er zijn grote projecten: zo studeert men naar gebruik van de restwarmte van een nabijgelegen industrieel complex via een warmwaterleidingnetwerk en heeft men veel aandacht voor alle soorten warmtepompen. Maar niet voor de lucht-lucht variant. Ik twijfel aan de uiteindelijke voordelen van zo’n warmwater netwerk voor de consument. Te vaak hoor je signalen dat de kosten van die energievariant hoger uitvallen dan bij individuele installaties. Daarnaast zit je voor een langere periode aan je contract vast. Ook wordt de restwarmte van de industrie opgewekt met fossiele brandstoffen. Doordat de industrie een vergoeding krijgt voor de restwarmte wordt men niet gestimuleerd om zuiniger met energie om te gaan. Op deze manier blijf je (mogelijk nodeloos) aan het gebruik van fossiele brandstoffen verbonden.’

    ‘De vraag zou moeten zijn: hoe kan ik de beste duurzame energieoplossing voor mijn huis krijgen voor zo min mogelijk geld? Dan heb je het niet alleen over verwarmen maar zeker ook over beperking van warmteverlies (isoleren). Je kunt de meest fantastische oplossingen bedenken, maar die zijn vaak niet bereikbaar voor mensen met minder financiële mogelijkheden. Het stoort mij erg dat er bij de overheid onvoldoende vanuit de mogelijkheden van de burger gedacht wordt. Een medewerker die bij mijn gemeente aan verduurzaming werkt is overigens ook heel enthousiast over deze manier van verwarmen, maar het is heel moeilijk de koers van zo’n overheid aan te passen. Als ze eenmaal voor zo’n warmtenet, standaard warmtepompen en isolatie gaan lijkt er weinig aandacht voor dit soort rendabele alternatieven.’

    ‘Het verbaast me verder dat over de mogelijkheden van de lucht-lucht warmtepomp zo weinig bekend is bij de goegemeente. Dat zal komen omdat deze in de volksmond “airco” heten en de link met verwarmen niet snel wordt gelegd. Er zijn weinig mensen die echt de cijfers in zijn gedoken, bij mij waren deze in ieder geval heel positief. Een kennis van mij heeft ook onderzoek gedaan, en bevestigde dat hij ook een dergelijke besparing heeft. Het zou goed zijn als meer mensen de cijfers voor hun vorm van verwarming op een rij zetten, zodat we met zijn allen kunnen aantonen hoe we tegen zo min mogelijk kosten duurzamer onze huizen kunnen verwarmen.’

    Een tegenvraag voor Duurzaamthuis: Hebben jullie enig idee waarom de kennis over de lucht-lucht warmtepomp als duurzame oplossing zo beperkt is?

    Duurzaamthuis: ‘Veel van de informatie hierover is heel oppervlakkig. En er lijken weinig plekken te zijn waar men echt positief is voor deze vorm van verwarming. Op de meeste sites zet men de onderstaande voor en nadelen naast elkaar. Maar de techniek heeft zich natuurlijk verder ontwikkeld de afgelopen jaren. En er is maar een beperkt aantal onderzoeken gedaan, allemaal enige tijd geleden. Waar iedereen vervolgens naar verwijst. Bij veel van dit soort onderzoeken zitten er grote marges tussen de gerapporteerde resultaten en de uiteindelijke ervaringen van mensen. Sommige duurzame innovaties worden veel te positief becijferd en bij sommige ontwikkelingen is men weer veel te conservatief. Hier lijkt het laatste het geval. De beste manier om hierachter te komen is als meer mensen hun ervaringen hier delen. Mijn moeder heeft dezelfde airco als u heeft, en gebruikt deze ook voor verwarming. Zij dacht hier ook fors mee te besparen. Ze kon dit alleen nog niet cijfermatig onderbouwen.’

    ‘Daarnaast willen we u hartelijk danken voor dit interview!’ 

    De ervaringen van Puk hebben ons ook geholpen beter te kijken naar deze vorm van verwarming. Wij roepen hierbij iedereen van harte op hun ervaringen te delen, dan verwerken wij het in dit artikel.

    3
    De voor en nadelen van de lucht lucht warmtepomp op een rij

    De pluspunten

    • Naast verwarmen ook mogelijkheid tot koelen. 
    • Snelle en gemakkelijke installatie, in tegenstelling tot veel andere warmtepompen.
    • Duurzamer dan de cv-ketel. De lucht warmtepomp verbruikt minder CO2 en je bespaart er mee.
    • Goedkoper dan andere soorten warmtepompen, mede door enkele beperkingen. Zie hiervoor de minpunten hieronder.

    De minpunten

    • Meer geschikt voor individuele ruimtes of appartementen, tenzij installatie van multi-split units.
    • Kan geen warm water maken, dus je moet ook een elektrische boiler aanschaffen.
    • Je hebt een lager rendement dan de grondwarmtepomp. Je gaat hiermee niet helemaal energieneutraal, maar qua kosten/baten scoort deze wel als de beste.
    • Regulier onderhoud is nodig
    • Bijverwarming misschien nodig bij buitentemperatuur < -10 °C

    4
    Tips om op te letten bij het kopen van de lucht lucht warmtepomp

    Laat een split-airco regelmatig schoonmaken zodat hij zuinig blijft en goed blijft werken. Je kunt hiervoor een onderhoudscontract afsluiten. Laat vooral ook checken of er koudemiddel uit de airco lekt. Een monteur kan lekken dichtmaken en koudemiddel bijvullen. Laat ook de buitenunit regelmatig schoonmaken: als daar veel vuil inkomt, maakt hij meer lawaai.

    • Ga voor een koudemiddel met een zo laag mogelijke klimaatimpact. Voor nieuwe mobiele airco’s is een natuurlijk koudemiddel verplicht, die hebben een lage klimaatimpact. (bijvoorbeeld propaan, isobutaan of CO2). 
    • Kies een airco met energielabel A+++ en een laag energieverbruik in kWh per jaar (dit staat ook op het energielabel).
    • Laat een split-airco installeren door een bedrijf met het STEK-logo: dan weet je zeker dat het deskundig gebeurt.
    • Een mobiele airco is minder efficient, zorg dat je een vast split model met mogelijkheid tot verwarming laat installeren.
    • Om een groot huis op deze manier te verwarmen, heb je een multi-split systeem nodig (dus met meerdere binnenunits). Deze zijn wel weer minder efficiënt.
    • Let ook op het geluid dat de buitenunit maakt: met een stille buitenunit doe je de buren een plezier.
    Bart

    Bart Ladrak

    Klimaatverandering en milieuvervuiling hebben ernstige gevolgen voor de wereld. Juist op het gebied van duurzaam wonen valt veel te winnen in relatief eenvoudige stappen. Ik wil mensen helpen en motiveren de beste duurzame keuzes te maken, door zaken helder uit te leggen en ook opties te geven om te handelen!
    5 1 stem
    Nieuw: Geef Artikel Score
    Abonneer
    Laat het weten als er
    5 Reacties
    Inline feedbacks
    Bekijk alle reacties

    Er zijn mensen die zich afvragen of verwarmen met een “airco” zorgt voor droge lucht. Dat is niet zo! In de koelstand condenseert het vocht van de warme lucht uit de kamer op de koude warmtewisselaar. Koude lucht kan minder vocht bevatten. Het vocht wordt naar buiten afgevoerd. In de verwarmingstand is er nauwelijks tot geen verschil tussen een airco en een gewone verwarming. Je kunt meer luchtcirculatie voelen, zeker als de ventilator in een hoge stand staat. Als je in de winter bij droog weer kijkt naar de luchtvochtigheid buiten en binnen, dan zul je zien dat de lucht binnen droger is dan buiten. Dat is logisch als je weet hoe luchtvochtigheid werkt. De uitleg is natuurkundig: Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude lucht. Als bij ventileren in de winter de koude lucht in de woonkamer warme lucht wordt, dan is het vochtpercentage van die zelfde lucht… Lees verder »

    Ik heb inmiddels een lucht lucht warmtepomp,maar er blijven enkele vragen onbeantwoord. Ik heb gelezen dat het verbruik bij koude dagen nogal toeneemt. Nu is mijn vraag: Is een lagere temp. bij een hoge fan snelheid voordeliger dan een hoge temp. bij lage fan snelheid? en is het beter de airco 24/uur te laten draaien? Kortom wat is de voordeligste afstelling.

    1) Bij elke vorm van verwarming neemt het stroomverbruik toe als het kouder wordt omdat vooral het temperatuurverschil tussen binnen en buiten een belangrijke factor is. Hoe groter het temperatuurverschil tussen binnen en buiten, hoe groter het “warmtetransport” tussen binnen en buiten is en hoe harder het apparaat dus moet werken, of het nu over verwarmen of koelen gaat. Een warmtepomp lucht/water of lucht/lucht haalt zijn energie voor verwarmen/koelen uit de buitenlucht. De elektriciteit die het apparaat gebruikt is nodig voor het omzetten van de energie uit de buitenlucht naar energie binnen. (en omgekeerd in de zomer) Omdat er bij koud weer minder warmte in de buitenlucht zit moet het apparaat dus harder werken om de benodigde warmte binnen te krijgen en daarnaast omdat je bij koud weer vanzelfsprekend meer warmte nodig hebt. 2) Je vraag over de ventilatorstand is wat complexer. Laat je lucht sneller langs een warm oppervlak… Lees verder »

    Dank u wel voor het verhelderend verhaal. Al is m.i. de conclusie van het hele verhaal dat het uitproberen is kan ik met u verhaal wel verder en heeft het mij enorm geholpen.

    Ieder huis is anders qua bouw, ligging en gedrag van mensen. Ik hoop dat mijn uitleg over basisprincipes een hulpmiddel kan zijn bij het zelf uitproberen wat ieders eigen optimale situatie is.

    Volg ons op Facebook

    We gebruiken cookies en analytics zoals te lezen in ons privacybeleid. Door gebruik van de website ga je hiermee akkoord.