Een warmtepomp die via aardwarmte je huis kan verwarmen is efficiënt en duurzaam. Wanneer je beschikt over een stukje grond rondom je woning, dan is het gebruik van aardwarmte, of beter gezegd, bodem -of grondwarmte, een interessante manier om van het gas af te stappen. Het rendement van deze warmtepomp is hoger dan andere warmtepompen, maar de installatiekosten zijn dat ook. Is het de investering waard? In dit artikel verkennen we de voordelen van de warmtepomp op aardwarmte, en vergelijken we de kosten, besparingen en subsidies voor de aardwarmtepomp.
In plaats van te vertrouwen op fossiele brandstoffen, zoals aardgas, kun je gebruik maken van aardwarmte, een natuurlijke warmte die in de aarde aanwezig is. Hierdoor wordt de afhankelijkheid van niet-hernieuwbare bronnen verminderd en de CO2-uitstoot beperkt. En vanuit dat perspectief is een warmtepomp ontwikkeld die gebruik maakt van die aardwarmte. Super slim!
Aardwarmte is niet Bodem -of grondwarmte
Hoewel vaak de term “aardwarmtepomp” wordt gebruikt om de warmtepomp te beschrijven die haar energie uit de grond haalt, is eigenlijk de benaming “grond õf bodemwarmtepomp” beter. De warmte wordt namelijk gehaald uit de oppervlakkige bodemlaag (max. 150m diep). Het woord aardwarmte impliceert het onttrekken van warmte uit een veel diepere laag van de aarde, wel 1 km! Dit concept wordt ook wel geothermie genoemd. Dat is dus echt wel even iets anders!
Aardwarmte vs. Gas
In vergelijking met gasverwarming is het gebruik van aardwarmte energie-efficiënter en draagt het bij aan een duurzamere levensstijl. Bovendien biedt aardwarmte de mogelijkheid om zowel te verwarmen als te koelen, waardoor het een veelzijdige en milieubewuste keuze is voor het reguleren van het binnenklimaat van je huis.
Er zijn veel verschillende soorten warmtepompen, maar de basis werking is eigenlijk altijd hetzelfde. De zon en magna houden de aarde op een constante temperatuur van 10 graden. Met een aardwarmte warmtepomp (bodemwarmtepomp) wordt deze gratis grondwarmte benut voor verwarming en koeling van huizen.
Zo werkt de grondwaterpomp
Ondergrondse leidingen transporteren een vloeistof (brine), dat de natuurlijke grondwarmte kan opnemen. Deze buizen kunnen, afhankelijk van de beschikbare ruimte, zowel horizontaal als verticaal worden geplaatst. Vervolgens wordt de warmte aan een koelvloeistof afgegeven via een warmtewisselaar, waardoor de koelvloeistof verandert in gas. Het gas wordt naar een compressor geleid, die het samenperst om de temperatuur te verhogen. Daarna geeft een tweede warmtewisselaar de warmte af aan de verwarmingsinstallatie, waardoor het gas afkoelt en weer vloeibaar wordt. De temperatuur daalt verder via een expansieventiel, waarna de cyclus opnieuw begint.
Kortom, het systeem maakt gebruik van bodemwarmte om een circulerende koelvloeistof te verwarmen, die vervolgens wordt omgezet in gas, gecomprimeerd, en de vrijgekomen warmte afgeeft aan de verwarmingsinstallatie, zelfs als het buiten koud is.
Grondwarmtepomp vs. andere Warmtepompen
Het verschil met andere warmtepompen, zoals lucht- of water warmtepompen, zit hem in de bron van de warmte. Een grondwarmtepomp haalt zijn warmte uit de aarde, terwijl luchtwarmtepompen dit uit de lucht halen en water warmtepompen uit waterbronnen. De grondwarmtepomp is op dit moment een stuk effectiever dan de traditionele warmtepomp, maar hij is ook een stuk duurder.
Nadelen
- Ondanks deze voordelen is het ook zo dat de initiële installatiekosten een stuk hoger liggen dan andere warmtepompen. Het duurt dus langer voordat je de kosten eruit hebt. Zie hieronder in het Rekenvoorbeeld.
- Daarnaast is de beschikbaarheid van grond natuurlijk ook een belangrijk element. Voor de horizontale ingraving heb je een stuk grond nodig van minimaal 2x zo veel als je woonoppervlakte. De buizen worden in dat geval op een diepte van ongeveer 1.5 meter geplaatst. Omdat veel mensen niet zoveel ruimte hebben, kiezen ze vaak voor de verticale variant. Deze is alleen wel een stuk kostbaarder omdat de leidingen veel dieper komen te liggen, tot 150 meter diepte.
- Tot slot is niet elke grondsoort geschikt.
Heb je voldoende grond rondom je woning én beschik je over een budget om het systeem aan te laten leggen? Dan kun je aan de slag en flink besparen op je energierekening. Zo ga je te werk:
Als je besluit een bodemwarmtepomp te installeren, ben je verplicht dit te melden bij het Omgevingsloket. De gemeente bepaalt vervolgens of je mogelijk ook een vergunning nodig hebt, ook wel bekend als een OBM-vergunning. Om te bepalen of dit het geval is, kun je de WKO-bodemenergietool raadplegen.
Bekijk hoeveel subsidie je kunt terugvragen. Voor een bodemwarmtepomp met een vermogen van 6 kW en energielabel A++ is de subsidie € 4.425. Je kunt deze subsidie pas aanvragen als je de pomp laat installeren door een erkende warmtepomp installateur.
De volgende stap is het uit laten voeren van een bodemonderzoek. Daar kan de installateur je mee helpen. Bij het aanvragen van toestemming moet er een onderzoek worden gedaan naar de bodem. Zo´n ´verkennend bodemonderzoek´ heeft 2 doelen. Eerst wordt gekeken of de grond verontreinigd is en ten tweede helpt het onderzoek het bedrijf om hun werknemers te beschermen, mocht er toch iets mis zijn met de bodem.
Bespaar de CO2 opname van 53,6 bomen per jaar met een grondwarmtepomp
De aanschaf van een grondwarmtepomp is prijzig, maar het rendement is daarentegen ook hoog. Je bespaart dus veel op je maandelijkse rekeningen. Om een beter idee te krijgen van deze bedragen kun je de kosten en besparingen het beste vergelijken met bijvoorbeeld een hybride warmtepomp.
(Deze bedragen zijn schattingen en gebaseerd op gemiddelden).
| Grondwarmtepomp* (in gemiddelde tussenwoning 115m2) | Hybride warmtepomp** (in gemiddelde tussenwoning 115m2) | ||||
| Kosten | 30000 | euro | Kosten bij bestaande cv | 6000 | euro |
| Subsidie | 4500 | euro | Subsidie | 2250 | euro |
| Kosten – subsidie | 25500 | euro | Kosten – subsidie | 3750 | euro |
| Gasbesparing | 800 | m3/jaar | Gasbesparing | 650 | m3/jaar |
| Stroomverbruik | 2200 | kWh/jaar | Stroomverbruik | 1600 | kWh/jaar |
| Besparing*** | 1000 | euro/jaar | Besparing *** | 550 | euro/jaar |
| Terugverdientijd | 30 | jaar | Terugverdientijd | 11 | jaar |
(*) Op basis van een warmtepomp van 8 kW. De prijs is inclusief btw en installatiekosten, maar exclusief eventuele aanpassingen in de meterkast (januari 2024).
(**) Op basis van een warmtepomp van 4 kW. De prijs is inclusief btw en installatiekosten (januari 2024).
(***) Op basis van de volgende prijzen: 1,45 euro/m3 en stroom 0,25 euro/kWh
Conclusie
Het gebruiken van natuurlijke warmte in onze bodem is slim en duurzaam. Wanneer je situatie het toelaat (budget technisch en wat betreft de beschikbare grond), dan is een aardwarmte warmtepomp (grondwarmtepomp) een goede investering. Met als grootste voordeel het hoge rendement, waarmee je bijna 50% meer op je maandelijkse rekening bespaart in vergelijking met een hybride warmtepomp. Het grootste nadeel zijn de aanschafkosten, deze heb je er pas na 30 jaar uit. Deze som kan natuurlijk heel anders zijn als je de investeringskosten kan delen met een groep buren. De grondwarmtepomp blijft de meeste effectieve optie, alleen de startkosten zijn vrij fors. Als je één keer het graafwerk kan doen met één systeem voor een aantal mensen kan een aardwarmtepomp zelfs een kortere terugverdientijd hebben. Veel nieuwe moderne apparatementencomplexen hebben een grondwarmtepomp al bij de aanleg.
