Je merkt er niets van, maar elk uur dat je online bent kost stroom: in je eigen apparaat, in het netwerk en in een datacenter ergens ter wereld. De verschillen tussen online activiteiten zijn alleen veel groter dan je zou denken. Een uur muziek luisteren is verwaarloosbaar. Een uur AI-video’s laten maken kost al snel honderden keren zoveel.
Hieronder zetten we tien alledaagse online activiteiten op een rij. Per activiteit lees je hoeveel CO₂ een uur ongeveer kost, en hoeveel bomen een gemiddelde Nederlander daar per jaar aan kwijt is. De cijfers zijn schattingen. We laten steeds zien waar ze vandaan komen en hoe zeker ze zijn.
Achter elke online handeling zitten drie lagen die stroom gebruiken:
- Je eigen apparaat. Je telefoon, laptop, televisie of spelcomputer, inclusief het scherm.
- Het netwerk. De kabel of de zendmast, je modem en het internet daartussenin.
- Het datacenter. De servers waar de video, de foto of het AI-antwoord vandaan komt.
Volgens Milieu Centraal zit ruwweg de helft van de klimaatimpact in je eigen apparaat en de andere helft in het netwerk en het datacenter. Dat verklaart meteen waarom een groot scherm zo zwaar weegt.
Zo rekenen we om. Alle stroom rekenen we om met 0,33 kg CO₂ per kilowattuur, ook de stroom in datacenters. Eén boom neemt ongeveer 22 kg CO₂ per jaar op. Grote techbedrijven rekenen vaak met de groene stroom die ze zelf inkopen en komen daardoor veel lager uit. Wij houden één vaste factor aan, zodat je de activiteiten eerlijk met elkaar kunt vergelijken.
Wat we niet meetellen: de productie van je apparaten. Dat is voor de meeste mensen de grootste digitale post, maar die staat los van hoeveel uur je online bent. Dit artikel gaat over het gebruik.
Waarom je zulke uiteenlopende cijfers ziet. In 2019 ging een berekening rond waarin een halfuur streamen net zoveel CO₂ zou kosten als een flink stuk autorijden. Het Internationaal Energieagentschap rekende het na en kwam uit op een uitkomst die ongeveer negentig keer lager lag. De fout zat in verouderde aannames over datacenters en netwerken. Wees dus voorzichtig met absolute getallen. Daarom werken we hieronder met bandbreedtes.
Let op de schaal: tussen de bovenste en de onderste regel zit een factor honderd tot duizend. Dat is het eigenlijke verhaal van deze lijst. Niet dát je online bent is het punt, maar wát je doet.
De jaarkolommen vertellen een ander verhaal dan de gramkolom. AI-video’s staan bovenaan per uur, maar bijna niemand maakt ze, dus voor een gemiddelde Nederlander blijft het onder de kilo per jaar. Gamen staat op plek twee per uur, maar omdat bijna twee derde van de Nederlanders gamet en vaak, is het met ongeveer 31 kg CO₂ per jaar wél de grootste post van de lijst. Dat is 1,4 boom.
Wie zelf veel gamet of dagelijks met een AI-assistent werkt, zit op een veelvoud. Twee uur gamen per dag komt neer op ongeveer 88 kg CO₂ per jaar, oftewel vier bomen. Een ontwikkelaar die elke werkdag een AI-assistent laat doorwerken, zit op ruwweg 230 kg per jaar: ongeveer tien bomen.
Alles bij elkaar komt een gemiddelde Nederlander uit op ongeveer 55 kg CO₂ per jaar aan online activiteiten, oftewel tweeënhalve boom. Dat is niet niets, maar het is ook geen hoofdmoot: de totale voetafdruk van een Nederlander telt in tonnen, niet in tientallen kilo’s.
Over de jaarcijfers: die gaan uit van gemiddeld gebruik in Nederland. Voor gamen rekenen we met ongeveer 400 uur per jaar per gamer en 64 procent gamers, voor video met de kijkcijfers van het Nationaal Mediaonderzoek. Eén boom neemt ongeveer 22 kg CO₂ per jaar op. Zie het als een orde van grootte en niet als een precieze meting.
Voor alles wat je kijkt en luistert geldt dezelfde regel: het scherm bepaalt de uitkomst, niet de hoeveelheid data.
Uit onderzoek van de Carbon Trust blijkt dat het apparaat goed is voor meer dan de helft van de uitstoot bij videostreaming. Een laptop verbruikt daarbij ongeveer viereneenhalf keer minder dan een grote televisie, en een telefoon zelfs tientallen keren minder. Dezelfde serie op een kleiner scherm kijken scheelt dus echt iets.
Wat betekent dat per jaar? Online video kijken op een groot scherm kost een gemiddelde Nederlander ongeveer 11 kg CO₂ per jaar, oftewel een halve boom. Video kijken op de telefoon via het mobiele netwerk komt op ongeveer 5 kg, en muziek streamen en de krant lezen blijven elk rond de kilo. Samen is dat minder dan één boom per jaar.
Hogere beeldkwaliteit maakt minder uit dan gedacht. Van hd naar 4k gaat er meer data over de lijn, maar dat is maar een klein deel van het totaal. Kijk je op een groot scherm, dan is dat scherm het verschil, niet de resolutie.
Muziek luisteren is verwaarloosbaar, tenzij je het via een videodienst doet en het beeld al die tijd aan staat. Dan zit je ineens in de categorie video kijken, en gaat er een factor tien overheen. Zet in dat geval je scherm uit, of kies een dienst zonder beeld.
De krant lezen kost vooral je eigen scherm. Wat daarbij opvalt: op nieuwssites gaat een groot deel van het verbruik op aan advertenties en meetscripts. Een Franse analyse kwam uit op tot wel zeventig procent van het paginaverbruik. Video’s die automatisch starten zijn daarbij de grootste slokop.
Kijk thuis op wifi en niet op mobiele data. Per gigabyte kost het mobiele netwerk meer energie dan een vaste verbinding, ongeveer twee tot drie keer zoveel. Juist op zolder, in de tuin of op een werkplek achter in huis valt je telefoon ongemerkt terug op 4G of 5G. Zorg dus dat je wifi overal in huis goed bereik heeft. Heb je thuis nog geen goede vaste verbinding, dan kun je bijvoorbeeld wifi afsluiten via Odido. Eerlijk erbij: een extra wifi-punt verbruikt zelf ook een paar watt, dag en nacht.
Gamen is voor de gemiddelde Nederlander de grootste online post. Niet omdat er veel data bij komt kijken, maar omdat een spelcomputer tijdens het spelen al snel tweehonderd watt gebruikt, en een stevige gaming-pc het dubbele of meer. Daar komt het scherm nog bij. Een avond gamen kost daarmee meer stroom dan een avond streamen.
Per jaar telt dat op. Gemiddeld over alle Nederlanders gaat het om ongeveer 31 kg CO₂ per jaar, oftewel 1,4 boom. Speel je zelf twee uur per dag, dan kom je uit op ruwweg 88 kg per jaar: ongeveer vier bomen. Een zuiniger instelling voor je beeldscherm en de console echt uitzetten in plaats van in stand-by laten, schelen daar direct in.
Cloudgamen verplaatst het probleem. Je eigen apparaat doet minder werk, maar in het datacenter staat een videokaart voor jou alleen te rekenen en gaat er veel meer data over de lijn. Onderzoek van een Amerikaans energielaboratorium schatte dat cloudgamen het verbruik met veertig tot zestig procent verhoogt. Dat onderzoek is niet het nieuwste meer, dus zie het als een richting en niet als een exact getal.
Videobellen valt mee. Een uur videobellen met de camera aan kost ongeveer tien tot ruim twintig gram CO₂. Over een jaar is dat voor de meeste mensen zo’n 2 kg, een tiende boom. De camera uitzetten halveert dat ongeveer. Je hebt misschien de bewering gezien dat je camera uitzetten 96 procent scheelt. Dat cijfer komt uit een onderzoek uit 2021 dat met verouderde aannames werkte; recenter onderzoek komt uit op ongeveer de helft. En de helft van een paar gram blijft een paar gram. Zet je camera dus uit als je toch niet meedoet, maar verwacht er geen klimaatwinst van.
AI wordt het vaakst genoemd als digitale vervuiler, maar de spreiding is gigantisch.
Een tekstvraag stellen kost bijna niets. De aanbieders die er iets over publiceren komen uit op ongeveer een kwart tot een derde wattuur per vraag. Dertig vragen achter elkaar kosten dan minder stroom dan het scherm waarop je ze typt. Een uur chatten met een AI is daarmee ongeveer net zo belastend als een uur online de krant lezen. Over een heel jaar blijft een gemiddelde gebruiker daarmee onder de kilo CO₂, ruim onder een twintigste boom.
Beelden en video zijn een andere categorie. Een afbeelding laten maken kost ruwweg een wattuur. Bij video loopt het hard op: metingen aan openbare modellen komen uit op tientallen tot honderden wattuur voor een clip van vijf seconden, en soms nog veel meer. Een uur lang video’s laten genereren kan daarmee net zoveel stroom kosten als een week gamen. Doe je dat elke week een uur, dan zit je al snel op enkele tientallen kilo’s CO₂ per jaar: net zoveel als al je andere online uren samen.
AI die zelfstandig doorwerkt is de nieuwe grootverbruiker. Een AI-assistent die zelf code schrijft of taken uitvoert, stelt zichzelf tientallen tot honderden keren een vraag en leest daarbij telkens de hele context opnieuw. Onafhankelijke onderzoekers die hun eigen gebruik bijhielden, kwamen uit op enkele kilowatturen per werkdag. Voor wie daar dagelijks mee werkt, komt dat neer op ongeveer 230 kg CO₂ per jaar, oftewel tien bomen. Dat is meer dan alle andere activiteiten uit deze lijst bij elkaar.
Wees voorzichtig met deze cijfers. De meeste AI-aanbieders publiceren niets over het verbruik per vraag. De getallen hierboven komen van onafhankelijke onderzoekers die met schattingen werken, of van bedrijven die hun eigen rekenmethode kiezen. Eén grote aanbieder publiceerde bijvoorbeeld 0,03 gram CO₂ per vraag, maar rekent dan met de groene stroom die het bedrijf zelf inkoopt.
Op landniveau is de groei wél goed zichtbaar. Datacenters in Nederland gebruikten in 2024 samen 5,1 miljard kilowattuur, oftewel 4,6 procent van alle Nederlandse stroom, meldt het CBS. Dat is evenveel als bijna twee miljoen huishoudens, en de groei komt mede door AI. Dat is uiteindelijk de reden om er bewust mee om te gaan: niet jouw ene vraag, maar de optelsom.
- Kies het kleinste scherm dat prettig is. Dat scheelt meer dan welke instelling ook.
- Zet muziek zonder beeld aan. Een videoplatform met het beeld aan is gewoon video kijken.
- Gebruik thuis wifi in plaats van mobiele data, en zorg dat je bereik overal in huis goed is.
- Zet automatisch afspelen uit op video- en nieuwssites. Dat scheelt data en irritatie.
- Laat de televisie niet doorlopen als niemand kijkt: het scherm is de grootste post.
- Gebruik AI bewust. Tekstvragen zijn verwaarloosbaar. Beelden en zeker video’s laten genereren is dat niet. Laat een AI-assistent niet eindeloos doorwerken zonder duidelijk doel.
- Kies groene stroom en zuinige instellingen op je computer. Dan telt elk online uur minder zwaar. Lees ook onze tips om energie te besparen met je computer.
- Vergeet je apparaten niet. De grootste digitale winst zit niet in je online uren, maar in je telefoon of laptop langer gebruiken. Zie zes tips voor een langere levensduur van je smartphone.
Hoeveel bomen kost een jaar online?
Eén boom neemt ongeveer 22 kg CO₂ per jaar op. Zo ziet een jaar online eruit, omgerekend naar bomen.
Zet het wel in verhouding: de totale voetafdruk van een Nederlander telt in tonnen per jaar. Je online uren zijn daarvan een klein onderdeel — en de productie van je telefoon en laptop weegt zwaarder dan alles in dit lijstje bij elkaar.
Wat levert het op?
Een uur per dag video kijken via wifi in plaats van mobiel internet
Niet elk online uur is gelijk
Muziek luisteren, de krant lezen en tekstvragen stellen aan een AI zijn verwaarloosbaar. Wie zich daar zorgen over maakt, kijkt naar de verkeerde post. Het verschil zit in het formaat van je scherm, in gamen, in mobiele data, en vooral in zware AI zoals het genereren van beeld en video.
Wees ook eerlijk over de omvang. Alles bij elkaar gaat het voor een gemiddelde Nederlander om ruwweg tweeënhalve boom per jaar. Je online gedrag aanpassen levert dus hooguit een paar bomen op. De grootste digitale winst zit ergens anders: langer doen met de apparaten die je al hebt.
Tegelijk is de optelsom wél groot. Datacenters gebruikten in 2024 al 4,6 procent van alle Nederlandse stroom, en dat aandeel groeit mede door AI. Bewust omgaan met de zware activiteiten is daarom de moeite waard, ook al is jouw aandeel klein.
