Zonnepanelen, een thuisbatterij en een warmtepomp zijn een stuk veiliger dan sommige krantenkoppen doen vermoeden. Maar helemaal zonder risico zijn ze niet. Vooral bij een slordige installatie, op de verkeerde plek of zonder onderhoud kan het misgaan.
In dit artikel zie je hoe vaak dat in Nederland gebeurt en waar het dan meestal aan ligt. En je leest wat je zelf doet om brand, schade en gedoe met je verzekeraar te voorkomen.
Lange tijd wist niemand precies hoe vaak zonnepanelen bij een brand betrokken waren. Tot 2023 werd dat niet apart geregistreerd. TNO, NEN en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) hebben dit voor het eerst in kaart gebracht.
Zonnepanelen. In 2022 en 2023 waren er zo’n 10.000 gebouwbranden. Bij 152 daarvan lagen er zonnepanelen op het gebouw. Dat is minder dan 2 procent. Zeventig van die branden zijn verder onderzocht:
- bij 30 begon de brand in het zonne-energiesysteem zelf;
- bij 29 lag het aantoonbaar níét aan het systeem;
- bij 11 bleef de oorzaak onbekend.
De onderzoekers zetten er wel twee waarschuwingen bij. De eerste generatie panelen bereikt het einde van zijn levensduur. En door de enorme vraag zijn er installateurs bijgekomen die niet altijd volgens de normen werken. De data zijn bovendien nog beperkt.
Accu’s en batterijen. Verzekeraars kregen in 2024 46.923 schadeclaims na een woningbrand, minder dan de 51.657 van een jaar eerder (Verbond van Verzekeraars via NOS). Bijna de helft van de woningbranden wordt veroorzaakt door mensen zelf, kortsluiting zit achter ongeveer 14 procent. Wel zien verzekeraars vaker branden door accu’s en batterijen. Dat komt vooral door e-bikes, steps en gereedschap, maar ook thuisbatterijen worden snel populairder.
Warmtepompen. Bij een warmtepomp zit het risico zelden in brand. Het zit vaker in een warmtepomp die niet goed is afgesteld of onderhouden. Vereniging Eigen Huis kreeg in 2024 zo’n 2.000 klachten over onderhoud. Daar staat tegenover dat 85 procent van de gebruikers (zeer) tevreden is over de warmtepomp, en dat 13 procent ontevreden is over het aanschaf- en installatieproces (NVDE).
Kortom: de kans dat het misgaat is klein. Áls het misgaat, ligt de oorzaak vaak bij de installatie, de plek of het onderhoud. En daar heb je zelf invloed op.
Bij zonnepanelen ontstaan problemen meestal op de plekken waar stroom van het ene onderdeel naar het andere gaat: de stekkers tussen de panelen, de kabels en de omvormer.
Zo verklein je het risico:
- Kies een gecertificeerde installateur. Vraag om een opleverrapport met foto’s van de bekabeling en de aansluitingen.
- Vraag naar de stekkers. Connectoren van verschillende fabrikanten passen soms wel op elkaar, maar maken dan niet altijd goed contact. Zo’n verbinding kan warm worden. Vraag je installateur of alle stekkers van hetzelfde type zijn.
- Hang de omvormer op een koele, droge plek met ventilatie. Zet hem niet naast brandbare spullen en liever niet in een vluchtroute. Hangt hij op zolder of in de garage, plaats daar dan een rookmelder.
- Houd je opbrengst in de gaten. Een plotselinge daling of een foutmelding in de app kan op een defect wijzen. Zie ook de berekening onderaan.
- Laat panelen na zware storm of hagel nakijken. Doe dat zeker als je losse kabels of verschoven panelen ziet. Klim niet zelf het dak op.
- Oudere installatie, van tien jaar of meer? Laat dan eens een inspectie doen. Let vooral op de omvormer en de stekkers.
Overweeg je stekkerpanelen voor op het balkon? Lees dan eerst ons artikel over mobiele zonnepanelen. Twijfel je nog over panelen? Kijk dan bij zonnepanelen: wel of niet? en bij hoe je een goed installatiebedrijf kiest.
Een thuisbatterij slaat veel energie op in een kleine kast. Gaat het mis, dan kan een brand volgens het NIPV sneller en intensiever verlopen dan een gewone woningbrand. De brandweer kan van buitenaf ook moeilijk zien in welke staat de batterij is. Iets wat veel mensen niet weten: de stroom uitzetten in de meterkast is geen garantie dat de batterij spanningsloos is.
Het NIPV analyseerde acht incidenten in binnen- en buitenland. Zes daarvan gebeurden in een garage. Bij alle acht ontstond rook en brand, en bij twee was er ook een explosie.
Het aantal incidenten in Nederland is nog klein, zegt de brandweer. Maar het aantal thuisbatterijen groeit snel. De zorgen zitten vooral bij stekkerbatterijen, die mensen zelf neerzetten en aansluiten. Ook nieuwere typen zoals lithium-ijzerfosfaat (LFP) zijn niet risicovrij. Ze branden minder fel, maar geven vaak juist meer rook.
Wat de brandweer adviseert:
- Niet in een vluchtroute. Zet de batterij dus niet in de hal, het trappenhuis of onder de trap.
- Binnen geplaatst? Gebruik dan een eigen groep in de meterkast en een brandwerende omkasting of betimmering.
- Zorg dat oververhitting vroeg wordt opgemerkt. Denk aan een rook- of hittemelder in dezelfde ruimte.
- Zorg dat rook weg kan, zodat die niet je woning in trekt.
Samen nemen deze maatregelen volgens de brandweer zo’n 80 procent van de risico’s weg.
Verder:
- Laat een vaste batterij plaatsen door een erkende installateur. Veel verzekeraars eisen dat ook.
- Gebruik bij een stekkerbatterij alleen de meegeleverde kabels. Zet hem op een vrije, harde ondergrond, niet tussen dozen of tegen een houten wand.
- Let op foutmeldingen in de app van het batterijmanagementsysteem en negeer ze niet.
Meer over het opslaan van eigen stroom lees je in zonnepanelen met accu-opslag. Benieuwd of een thuisbatterij bij jouw huis past, en wie hem kan plaatsen? Dat zie je in onze eigen woningtool.
Een warmtepomp is technisch een soort omgekeerde koelkast. Brand is zeldzaam. Toch zijn er een paar aandachtspunten.
- Elektra. Een warmtepomp, zeker in combinatie met inductiekoken of een laadpaal, kan je meterkast zwaarder belasten. Laat vooraf checken of je groepenkast het aankan, of dat je een extra groep of een zwaardere aansluiting nodig hebt.
- Propaan als koudemiddel. Steeds meer warmtepompen gebruiken propaan (R290). Dat is beter voor het klimaat dan de oude F-gassen, maar het is wel brandbaar. De hoeveelheid is beperkt en het circuit is hermetisch gesloten. Laat werk aan het koudecircuit daarom alléén over aan een gecertificeerde monteur.
- Legionella bij een warmtepompboiler. Een warmtepomp verwarmt tapwater vaak tot een lagere temperatuur dan een cv-ketel. Controleer of je boiler een legionellaprogramma heeft dat het water geregeld extra verhit, en of dat aanstaat.
- Water en condens. Controleer de afvoer van condenswater, zeker bij een binnenunit op zolder.
- Onderhoud. Spreek bij aanschaf meteen af wie het onderhoud doet en hoe vaak. De meeste klachten bij Vereniging Eigen Huis gaan juist daarover.
Meer achtergrond vind je bij de warmtepomp en een goede warmtepomp-installateur kiezen.
Gaat er toch iets mis, dan wil je niet achteraf ontdekken dat je niet gedekt bent. Het Verbond van Verzekeraars waarschuwt nadrukkelijk: een thuisbatterij is niet automatisch meeverzekerd.
- Vast of los maakt uit. Een batterij die vast aan de woning zit, valt doorgaans onder de opstalverzekering. Een losse of stekkerbatterij valt eerder onder de inboedel.
- Melden. De meeste verzekeraars willen dat je de plaatsing van een thuisbatterij meldt. Ook zonnepanelen en een warmtepomp kunnen de herbouwwaarde van je huis verhogen. Geef dat dus door.
- Installateur en locatie tellen mee. Bij schade kijken verzekeraars of de installatie door een erkende installateur is gedaan, en waar de batterij stond: garage, schuur of berging.
- Elke verzekeraar heeft eigen eisen voor plaatsing, melding, onderhoud en documentatie. Lees de polisvoorwaarden dus vóór je koopt.
Ga je je huis verzekeren of je polis herzien na een verduurzaming? Vraag dan concreet na hoe zonnepanelen, een thuisbatterij en een warmtepomp gedekt zijn. Vraag ook naar extra eisen voor plaatsing en onderhoud.
Tip: maak één map “verduurzamen”. Bewaar daarin offertes, facturen, opleverrapporten, garantiebewijzen en foto’s van de situatie vóór en na de installatie. Noteer ook welke groep in de meterkast bij welk apparaat hoort. Bij schade, onderhoud of verkoop van je huis heb je dan alles bij de hand.
Niet elk probleem is een brand. Een omvormer die stilletjes uitvalt, merk je vaak pas als je de jaarafrekening ziet. Dan heb je maanden zonnestroom gemist. Wie de opbrengst bijhoudt via de app of het display van de omvormer, ziet zo’n storing binnen een paar dagen.
Hieronder rekenen we het uit voor een gemiddelde installatie van tien panelen die drie zomermaanden onopgemerkt stilstaat.
Berekening
Een omvormer die drie zomermaanden onopgemerkt stilstaat, kost zo'n 390 kg CO₂-winst: ruim 17 bomen.
Klein risico, maar niet nul. En je hebt er zelf veel invloed op.
Zonnepanelen, thuisbatterijen en warmtepompen zijn geen brandhaarden. Bij minder dan 2 procent van de gebouwbranden lagen er zonnepanelen op het dak, en lang niet altijd waren die de oorzaak. Waar het wél misgaat, gaat het vaak om een slordige installatie, een verkeerde plek of achterstallig onderhoud.
Het meeste valt dus vooraf te regelen. Kies een erkende installateur, zet een thuisbatterij niet in een vluchtroute of tussen de rommel in de garage, houd je opbrengst in de gaten en meld nieuwe installaties bij je verzekeraar. Een stekkerbatterij verdient extra aandacht: daar ligt de plaatsing helemaal bij jezelf.
Veilig, mits goed geplaatst, gemeld en onderhouden.
