We hebben de planten weer vrolijk voor het raam staan en de tuin bloeit weer op. De zomer komt eraan en de natuur ontluikt. We brengen menig verloren uurtje door in onze eigen tuin en genieten van alles wat groeit en bloeit en groen is. Maar sommige planten groeien en bloeien minder hard dan andere. Als we goed kijken zien we honderden minuscule beestjes verspreid over de plant zitten. Wat gebeurt hier? De bladluis heeft zich in je tuin genesteld en de aanval op je groene tuin geopend. Hoe kun je bladluis bestrijden op een natuurlijke manier, zonder chemische middelen in te zetten?
De bladluis is een piepkleine plantenetende insect van ongeveer een halve millimeter. Het beestje voedt zich met de cellen van een plant en is meestal groen van kleur, maar er is ook de witte bladluis, de zwarte, gele, rode en zelfse de paarse bladluis. Als je kleine beestjes op je plant ziet, heb je grote kans dat het om een de bladluis gaat.
De oorzaak van luizen in planten
Voordat we het gaan hebben hoe je ervan af komt, moeten we eerst even stilstaan bij de oorzaak van het probleem. Hoe komt de bladluis op jouw planten terecht? Bladluizen (in de volwassen fase van hun leven) kunnen vliegen! Zo komen ze met tocht de kamer in of verspreiden ze zich in je tuin door de wind. Maar ook de bodem speelt mee in het verhaal. Als de bodem van je planten genoeg voedingsstoffen heeft, kan de plant zich beter verweren tegen de luis.
Hoe bladluizen zich voeden
Als de luizen het op jouw planten hebben gemund, dan zullen ze zoeken naar het groeipunt van de plant (zoals de top van een jonge stengel) om zich daar te verschransen. De ideale plek is die plek op de plant waar nieuw en groeiend blad ontstaat en dan is de voorkeur om plaats te nemen aan de onderkant van een blad. Ook bij bloemknoppen is veel voedsel te vinden voor de bladluis.
Voortplanting
De uitscheiding van de luis noemen we honingdauw. Dit is een zoete nectar-achtige vloeistof die voor andere insecten weer als voedsel dient. Bladluizen planten zich razendsnel voort en baren soms levende jongen, zonder een eistadium (vooral in de zomer) en soms worden eitjes gelegd. Er is bovendien geen interactie tussen vrouwtjes en mannetjes nodig om te kunnen voortplanten. In een jaar tijd kunnen er 15 generaties luizen in je tuin hebben gewoond! In het voorjaar worden er ook luizen geboren met vleugels. Zij reizen met de wind van plant tot plant en zoeken de smakelijkste planten uit.
Bladluizen vormen een zeer omvangrijke groep insecten. Onderstaande soorten zijn de meest voorkomende bladluizen.
2Bladluizen herkennen: veelvoorkomende bladluizen
Een beweeglijke, wit-groene luis van ongeveer 1,2 tot 2,6 mm lang, met opvallende naar elkaar wijzende voorhoofdknobbels. Je vindt ze vooral onderop het blad en op jonge scheuten.
De luizen zijn 1,8-3,0 mm en ovaal van vorm. De bladluis is glanzend, licht geelgroen tot bruingroen van kleur. De antennen zijn langer dan het lichaam en op het achterlijf zitten twee opvallende donkergroene vlekken. Je vindt ze vaak laag op de plant.
Een groene of rood/roze luis van 1,7-3,6 mm groot. Ze hebben een kenmerkende lengtestreep op hun rug (donkergroen of donkerrood) en bevinden zich op jonge delen van de plant. Als je de luis aanraakt laat deze zich direct van het blad vallen.
Deze kleine, ronde luis is 0,9 tot 1,8 mm groot. De kleur varieert van lichtgeel voor de kleine luis tot zwart voor de grotere. De luis is met name te herkennen aan rode ogen en zwarte sifonen (2 schuin omhoogstaande buisjes op het achterlichaam). Komt vooral voor op de onderkant van het blad en op de jonge scheuten.
Een donkerolijfgroene tot zwarte bladluis met herkenbare zwarte banden over de rug. De volwassen luis is 1,5-3,1 mm groot. Als je goed kijkt zie je lichtgele pootjes die donkerder van kleur zijn aan het uiteinde. Ze bevinden zich voornamelijk in de bovenste, jongere delen van de plant.
Bladluizen zuigen de voedingsstoffen en sappen van groene planten als het ware naar binnen. Bij iedere beet in de plant drukt de bladluis speeksel in de cel van de plant. Daarmee infecteert hij de plant met virussen en verzwakt zo de plant.
Die virusoverdracht geeft de meeste schade aan planten. Maar ook raakt de plant verzwakt door de invasieve bladluis. Hierdoor verkleurt de plant (geel), groeit hij minder goed en kan er zelfs door uitdrogen en afsterven. Erg jammer van je mooie groene tuin.
Daarbij is de honingdauw die de bladluis afscheidt zoet doordat niet alle suikerstoffen gebruikt worden door de bladluis zelf. De honingdauw is hierdoor een ideale voedingsbodem voor schimmels. Deze schimmels zijn meestal zwart en de combinatie van de bladluis en de schimmel wordt daarom roetdauw genoemd. Honingdauw is voor mieren, wespen en bijen een bron van voeding en soms beschermen mieren bladluizen actief om hun eigen voedingsbron te beschermen.
4Hoe kun je bladluis bestrijden met natuurlijke bestrijdingsmiddelen?
Je kunt bladluizen heel eenvoudig met koud water wegspoelen (een kamerplant kun je helemaal kopje onder doen in bad). Zet je planten buiten neer en zet de waterslang erop (zet de straal niet te hard). Goed doorspoelen en op de bladeren richten. Herhaal dit om de dag.
Zet losse planten liefst op de tegels zodat je kunt voorkomen dat de luizen terug op een plant kruipen. De luizen waarderen kou absoluut niet en bij herhaling zullen ze besluiten een andere plek te zoeken.
Een vaakgenoemde methode is om bladluis te bestrijden met afwasmiddel. Het blijkt een effectieve manier om snel van de bladluis af te komen, maar let op: Ga niet je bladluizen bestrijden met Dreft of een ander afwasmiddel dat niet ecologisch is. Dit kan schadelijk zijn voor de plant. Een kleine hoveelheid ecologische groene zeep, sterk verdund met water is beter. Probeer afwasmiddel van Seepje of ecologische bio groene zeep.
Je kunt de bladeren van je kamerplant met de hand ‘afstoffen’ en de luizen in een bak water schuiven. Gebruik handschoenen bij dit klusje. Knijp er ook een paar fijn en laat die op de bladeren liggen, zo verspreid je een geur die natuurlijke vijanden van de luis aantrekt!
Insecten hebben een hekel aan sterk geurende kruiden. Zo ook de bladluis. Geuren van lavendel, bonenkruid, dille, salie, hysop, uien en knoflook weren bladluis. Plaats deze kruiden als plant in de tuin of strooi de kruiden tussen de planten. Een aantal kruidnagels op de aarde rondom je plant lijkt ook te werken!
Je kunt de luizen naar één plant lokken om de andere planten te ontzien. De Oost-Indische Kers is bijvoorbeeld zeer geliefd. Afrikaantjes trekken op hun beurt juist weer insecten aan die bladluis bestrijden. Deze oplossing zal wellicht niet toereikend zijn om je tuin volledig te ontzien, dus houdt in de gaten hoe het met de omliggende planten gaat.
De alkaloïden in planten van de nachtschadefamilie zijn fataal voor bladluis. Zo kan een aftreksel van tomatenbladeren helpen tegen bladluis op je plant.
Men neme; 2 kopjes tomatenbladeren, 2 kopjes water, een zeef of kaasdoek. Snijd eerst de tomatenbladeren in stukken en laat ze 1 nacht weken in 2 kopjes water. Zeef dan de blaadjes uit het water en gebruik een verstuiver of plantenspuit om je plant mee te besproeien. Vergeet de onderkant van de bladeren niet!
Een aftreksel van tabaksbladeren in water is ook een goed middel om bladluis te bestrijden. Kook een handje blad van de tabaksplant in water, zeef het en sproei het mengsel over je planten. Dit stinkt, maar is wel effectief. Let op! We hebben het hier dus niet over tabak waar je peuken van rolt! Enkel de bladeren van de plant zelf dus.
Leg bananenschillen op de aarde rondom de aangetaste planten. De zoetige geur trekt de luizen aan en ze gaan er in zitten. Gooi de schillen om de dag weg en plaats nieuwe. Zo verwijder je langzaam alle bladluizen. Let wel, het voortplanten van de luizen gaat zo snel dat de kans groot is dat dit middel niet toereikend is of dat je heel veel bananen moet eten.
De zoetige afscheiding van de bladluizen is geliefd voedsel voor mieren. De mieren zullen de luizen daarom beschermen. Als je mieren op je plant hebt, zal het moeilijker zijn om van de bladluis af te komen. Je wilt dus ook die mieren niet! Zie hiervoor het artikel Mieren bestrijden op een natuurlijke manier.
Je kunt ook een natuurlijk of gifvrij middel tegen bladluizen proberen. Wij adviseren het gebruik van deze middelen te zien als laatste redmiddel, na het proberen van 100% natuurlijke middelen zoals die hiervboven benoemd zijn.
Let goed op de volgende punten bij de aankoop:
- Vermijd middelen waar geen ingrediënten op staan
- Volg de instructies en dosering op de verpakking goed op
- Wees kritisch bij claims als ´lief voor de natuur´ of 100% natuurlijk. Vaak worden deze claims misleidend gebruikt.
Dit zijn een aantal producten waar wij achter staan:
Spruzit-R spuitflacon - 750ml - 750
Groene/zwarte zeep - Vloeibaar - Lijnolie - 1L
Insectenhotel - Groot
Als het niet lukt om de bladluis te bestrijden met de bovengenoemde tips (of de luizen invasie is toegeslagen in je tuin of kas) dan is er nog een wat drastischere oplossing. Deze oplossing is geheel natuurlijk en erg effectief. Er zijn namelijk een aantal natuurlijke vijanden van de bladluis die helpen om ze te verdrijven en uit te roeien. Je kunt deze natuurlijke vijanden kopen als larven en uitzetten in je tuin of kas.
5Bladluis bestrijden met natuurlijke vijanden
De belangrijkste natuurlijke vijand is het lieveheersbeestje (Coccinellidae), die onder andere leeft van de bladluis. Of je nu de groene perzikluis of de zwarte bladluis wilt bestrijden, de gestipte beestjes lusten ze allemaal. De larve van een lieveheersbeestje eet gemiddeld 600 bladluizen. Een volwassen lieveheersbeestje eet ongeveer 100 bladluizen per dag. Dat helpt enorm om luizen te bestrijden!
Maar mieren verzetten zich tegen het lieveheersbeestje en zullen de honingdauw en dus de bladluis beschermen. Er woedt een minuscuul gevecht in je eigen tuin!
Volg de natuurDoor het de natuur op haar eigen manier te laten regelen bereik je vaak het beste resultaat. Kijk dus goed af hoe zij het doet en boots het zo precies mogelijk na.Dit kun je doen om lieveheersbeestjes in je tuin te krijgen:
- Koop een doosje larven van lieveheersbeestjes. Deze laat je in je tuin los en je hebt je eigen biologische duurzame bestrijdingsleger!
- Zet een lieveheersbeestjes-huisje neer.
- Zaai bloemen in die de lieveheersbeestjes aantrekken. De zaaitijd van dit mengsel is tussen maart en juni.
Gaasvliegen (Chrysopa carnea) hebben een slanke bouw, zijn groen van kleur en hebben lange antennes en grote, fijn geaderde vleugels. Het zijn de larven die de bladluis eet en ze kunnen flink huishouden! Ze eten zo'n 100 tot 600 luizen per dag. De volwassen vlieg voedt zich met nectar en honingdouw.
Het voordeel van de gaasvlieg is dat er geen bijzondere klimatologische omstandigheden vereist zijn. Je koopt de larven in een koker of doosje dat gevuld is met boekweitschilvers, die je uitstrooid in het meest aangedane deel van je tuin of kas, waarna de larven langzaam zullen uitkomen.
Een andere natuurlijke vijand is de oorwurm (Dermaptera). Ze eten zo´n 20-100 bladluizen per dag. Naast bladluizen eet de oorwurm ook andere parasieten en plantaardig voedsel zoals algen. Je kunt oorwurmen uitzetten, maar je tuin aantrekkelijk maken voor deze beestjes is natuurlijk veel leuker. Maak bijvoorbeeld een insectenhotel, of probeer omgekeerde bloempotjes gevuld met stro op stokken. Oorwurmen verstoppen zich graag en zullen zich zo op natuurlijke wijze gaan huisvesten in jouw tuin!
Sluipwespen (Aphidius colemani, Aphidius matricariae en Aphidius ervi) kunnen verschillende bladluizen parasiteren en helpen je daarmee de luizen invasie te lijf te gaan. De wesp eet de luis dus niet op maar legt haar eitjes in de badluis. Ze voedt zich met de honingdauw die de luis produceert.
Het heeft alleen zin om de sluipwesp uit te zetten als de temperatuur buiten of in je kas meer dan 18 graden Celsius is en liever nog wat warmen, rond de 25 graden.
